تبیین تاثیرات گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران

با توجه به سابقه زلزله و گسل‌‌های فعال متعدد در تهران، همچنین معضلات تراکم جمعیتی و نداشتن آمادگی برای وقوع بحران، عدم بهره‌‌گیری از فناوری‌‌های روز دنیا و از طرف دیگر بلااستفاده بودن پایگاه‌‌های بحران و نداشتن کاربری در زمان‌‌های عادی، این پژوهش بر آن است که با  به‌کارگیری اصل انعطاف‌‌پذیری، دو کاربری مختلف را در زمان قبل از بحران و بعد از آن در فضایی ثابت تطبیق دهد تا بتواند با بهره‌‌مندی از روشی کارآمد، عواقب بحران زلزله را بلافاصله پس از آن، کاهش دهد. هدف این پژوهش کاهش اثرات و عواقب و سردرگرمی و بلاتکلیفی افراد آسیب‌دیده پس از زلزله با تامین فضاهای لازم در منطقه‌‌ای از شهر تهران است. پژوهش حاضر از نظر هدف یک پژوهش کاربردی است و در دسته پژوهش‌‌های آمیخته و به صورت توصیفی- تحلیلی قرار دارد و از نوع زمینه‌یابی (پیمایشی) است. در طی روند پژوهش ابتدا داده‌‌های نظری از طریق مطالعات کتابخانه‌‌ای گردآوری شده، سپس به تجزیه و تحلیل آن‌‌ها به روش کدگذاری پرداخته و به کدهایی قابل سنجش کیفی تبدیل می‌‌شوند. بعد از رسیدن به یک چارچوب نظری از مطالعات انجام‌شده، به وسیله روش ساختاریافته‌‌ی دلفی بر اساس پرسش از صاحب‌نظران، میزان تاثیر گونه‌‌های کدگذاری‌شده‌‌ی انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران زلزله الویت‌بندی شده و در انتهای پژوهش از لحاظ میزان نحوه تاثیرگذاری دسته‌‌های مختلف انعطاف‌‌پذیری در فضا‌‌ی مجتمع نیز مورد الویت‌بندی قرار می‌‌گیرند. نتایج به‌دست آمده نشان می‌‌دهد که بیش‌ترین میزان تاثیر گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری به ترتیب مربوط به قابلیت توسعه‌‌پذیری، سیستم مدولار بر اساس انطباق شبکه‌‌های طراحی مدولار، چند‌عملکردی بودن، دیوارهای متحرک، مبلمان انعطاف‌‌پذیر و بازشوها و پوسته‌‌های متحرک می‌‌باشد. همچنین بیش‌ترین میزان نحوه‌‌ی تاثیر انعطاف‌‌پذیری در فضای مجتمع نیز به ترتیب مربوط به دسته تغییر ساختاری، تغییر فیزیکی، تغییر فضایی و تغییر بصری می‌‌شود.

determining the effects of flexibility types on the functional adaptability of municipal service complex during crisis management

taking catastrophic repercussions of an earthquake into consideration, the city of tehran suffers from some critical issues such as being located on several active faults, having critical seismic records, hosting densified population, lack of preparedness for crisis management, absence of modern technological advancements, and also the idle status of crisis management premises in normal situation. this paper tends to adapt two different functions at a single premise before and after the earthquake, by applying the flexibility principle to mitigate the immediate consequences of the disaster. the present study aims to reduce the negative impacts of the crisis and diminish the state of confusion and indecision for injured people after the earthquake by providing essential spaces in a district of tehran. the article is applied research in terms of objective and is a mixed-method study in the descriptive-analytical category with a grounding (survey) type. the theoretical data are collected through library investigation methods and then analyzed through coding techniques and converted to codes that can be qualitatively assessed. once the theoretical framework of conducted studies is obtained, the structured delphi method is used based on the survey from experts to prioritize the effect of flexibility-coded indexes on the functional adaptability of municipal service complex during earthquake crisis management. eventually, the different categories of flexibility were prioritized concerning their impact on the space of the complex. the results indicate that the most effective flexibility types are related to expandability, modular system based on the modular design networks’ adaptation, multi-functionality, movable walls, flexible furniture, and movable openings and shells, respectively. furthermore, the highest amount of the impact of various flexibility categories on the complex’s space is related to structural, physical, spatial, and visual changes respectively.