تحلیل پیشران‌های توسعه‌پایدار محدوده میراث جهانی شهر یزد

فرایند جهانی شدن و گسترش شتابان شهری، بافت‌‌های تاریخی را تحت‌الشعاع قرار داده و منجر به فراموشی و فرسودگی کالبدی و عملکردی آن‌ها شده ‌‌است. در این راستا پژوهش حاضر در پی شناسایی پیشران‌های موثر بر توسعه ‌پایدارِ عرصه میراث جهانی شهر یزد و چگونگی اثرگذاری این عوامل بر یکدیگر می‌باشد. بر این اساس با توجه به هدف، نوع پژوهش کاربردی می‌باشد و روش تحقیق نیز تحلیلی- اکتشافی است. شیوه جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات نیز اسنادی- پیمایشی می‌باشد. هم‌چنین متغیر‌های شناسایی‌شده از طریق روش بارش فکری و با مرور پیشینه ‌پژوهش، مطالعات اسناد فرادست، بازدیدهای میدانی و مصاحبه با خبرگان شناسایی شده و پس از ترکیب و تدقیق و حذف موارد بی‌ارتباط و مبهم، در نهایت 23 عامل نهایی به عنوان پیشران‌های توسعه‌ پایدار میراث‌جهانی شهر یزد در حوزه‌های اجتماعی فرهنگی، اقتصادی، کالبدی- عملکردی و مدیریتی- سازمانی شناسایی شده است. در نهایت 23 عاملِ شناسایی‌شده، با استفاده از روش دلفی و بر پایه‌ی نظرات 15 تن از نخبگان و متخصصین در نرم‌افزار میک‌مک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج پراکندگی متغیرها در نمودار تاثیرگذاری و تاثیرپذیری متغیرها در نرم‌افزار میک‌مک، نشانگر پایداری سیستم است. در نهایت ده عامل کلیدی با بیش‌ترین امتیاز اثرگذاری و ده عامل کلیدی با بیش‌ترین اثرپذیری مورد شناسایی قرار گرفت. بر همین اساس در نهایت با توجه به اثرگذاری و اثرپذیری مستقیم و غیرمستقیم، هفت عامل کلیدی به عنوان پیشران‌های توسعه آینده بافت تاریخی شهر یزد مورد شناسایی قرار گرفته است، که به ترتیب رویکرد سیاست‌های مدیرتی، امنیت و رفاه اجتماعی، ضوابط و مقررات، سیاست‌های تشویقی، وضعیت خدمات گردشگری، میزان سرمایه‌گذاری، بخش خصوصی و دولتی، تنوع فرصت‌های شغلی، هماهنگی سازمان‌ها، سطح آگاهی و تخصص مدیریت شهری و رویکرد طرح‌های فرادست، راهبردی‌ترین عوامل در جهت توسعه پایدار بافت تاریخی شهر یزد می‌باشند.

analysis of sustainable development drivers in the world heritage area of yazd city, iran

globalization process and rapid urban expansion have affected the historical fabrics causing forgetfulness and physical-functional worn-out fabrics. therefore, the present study aims to identify drivers affecting the sustainable development of the world heritage area of yazd city and investigate how these factors affect each other. hence, this is applied research in terms of objective and an analytical-exploratory study in terms of method. data were collected through the documentary-survey method. moreover, the variables identified through brainstorming, literature review, studied upstream documents, field reviews, and interviews with experts were integrated, scrutinized, and then vague options were removed. finally, 23 factors were introduced as the sustainable development drivers of the world heritage of yazd in sociocultural, economic, physical-functional, and managerial-organizational scopes. ultimately, the identified 23 factors were evaluated using the delphi technique based on the opinions of 15 experts and elites through the micmac software. the results of variables’ dispersion in influence and dependence diagrams through micmac software indicated system stability. in the end, 10 key factors were identified with the strongest influence scores and 10 key factors with the strongest dependence. in terms of direct and indirect influence and dependence, seven key factors were identified as future development drivers for the historical fabric of yazd. managerial policies, social security, and well-being, rules, and regulations, incentive policies, tourism services’ status, investment rate, public and private sector, diverse job opportunities, coordination between organizations, awareness level, urban management specialty, and upstream plans were respectively the most strategic factors for sustainable development of the historical fabric of yazd.