جستاری بر نقش نشانه‌های زمانی در تحلیل آثار معماری

حس مخاطب در مواجهه با مکان معماری، با تسلسل (مکان‌‌مندی) و توالی (زمان‌‌مندی) فضایی مرتبط بوده و شناخت نقش مفهوم زمان در ایجاد وابستگی مکانی حائز اهمیت است، زیرا مکان موقعیتی است که با حفظ توالی رویدادها، مخاطب را در دریافت فهم کاملی از هستی خود یاری می‌‌نماید. در این راستا، انطباق مفاهیم معماری با مبانی نشانه‌شناسی زمان جهت شناخت جایگاه مفهوم زمان در معماری، گامی موثر در ارتقاء شیوه‌های تحلیل معماری خواهد بود. این پژوهش از تحلیل روابط نظام‌‌های دلالتی در «مقاطع یا مقطعی از زمان» و یکی از گونه‌های تحلیل نشانه‌‌شناختی، در بُعد همنشینی بهره می‌‌گیرد؛ لذا با تکیه بر نقش نشانه‌های زمانی در تسلسل و توالی فضایی، و ارتباط آن‌ها با عناصر کالبدی معماری، تاثیر الگوهای زمانی بر آثار معماری به‌مثابه شیوه‌‌ای تحلیلی مطالعه می‌‌شود. با عنایت به مبانی نشانه‌شناختی به عنوان رویکرد منتخب تحقیق، دستیابی به فهم چگونگی نقش‌‎آفرینی زمان در تحلیل‌‌های معمارانه، با شناسایی ارتباط مفاهیم نشانه‌های زمانی با مصادیق معماری سنتی انجام خواهد شد. دستاورد نظری این تحقیق، بسط نظریه‌‌های مرتبط پیشین، پر کردن خلاءهای نظری و غنا بخشیدن به ادبیات تحلیل نشانه‌شناختی آثار معماری بوده و نتیجه عملی آن درک چگونگی ورود مفهوم زمان به تحلیل آثار معماری به واسطه قواعد نشانه‌‌های زمانی است؛ مفهوم‌سازی نشانه‌های زمانی توسط کالبد فضا، از طریق تحلیل نظام‌‌های نشانه‌‌ای مکان، موجب افزودن مفهوم زمان به گستره تحلیل معماری است، که به واسطه «تحلیل مفهومی» خط تحول و توالی مفهوم زمان با مکان میسر می‌شود. در مقوله روش تحقیق، با بهره‌گیری از پیشینه قابل توجه نشانه‌‌شناسی معماری، در مرحله گردآوری داده‌‌ها و تکمیل ادبیات موضوع، از مطالعات اسنادی و کتابخانه‌‌ای و در بخش تحلیل داده‌‌ها که به موازات تبیین مبانی ارائه می‌‌شوند، به منظور ساماندهی داده‌‌ها، تدوین چارچوب مفهومی و بسط مبانی موضوع در حوزه معماری، از روش توصیفی- تحلیلی و راهبرد استدلال منطقی استفاده خواهد شد.

investigating the role of time signs in analyzing architectural works

in the face of an architectural place, the user’s sense is associated with spatial continuity (placeness) and sequence (temporality). for this, understanding the role of the concept of time in creating place dependence is of great importance, because a place is a situation that preserves a sequence of events to assist the user gain a full perception of his existence. in this connection, adapting architectural concepts to time semiotics basics to explore the concept of time in architecture represents an effective step to promote architectural analysis styles. this study uses the signification system analysis at one or more points in time, and one of the types of semiotics analysis of the syntagmatic dimension. thus, it uses the role of time signs in spatial continuity and their relationships with architectural physical elements to study the effects of time patterns on architectural works as in an analytical method. according to the basics of semiotics as the selected approach of the study, understanding the role of time creation in architectural analyses is made by identifying the relationship between the concepts of time signs and traditional architectural examples. theoretically, this study aimed to expand previous theories, fill theoretical gaps, and enrich the literature of the semiotics analysis of architectural works, thus practically helping understand how the concept of time was introduced to analyze architectural works using time sign rules. the conceptualization of time signs by the space fabric can, through analyzing place sign systems, add the concept of time to the realm of architectural analysis, which is carried out using the “conceptual analysis” of the transformation and sequence of the concept of time along with place.  methodologically, the study used significant literature on architectural semiotics and collected and analyzed data by reviewing documentary and library studies. to organize data and develop a conceptual framework and expand the architecture literature, the descriptive-analytical method and logical reasoning strategies were used.