گونه شناسی کالبدی خانه های تاریخی ارومیه در دوره قاجار

خانه های دوره قاجار ارومیه، نمونه های ارزشمند از معماری ایران هستند که با وجود الگوهای متنوع و خاص، پژوهش جامعی در خصوص آن ها انجام نشده است. پژوهش حاضر با روش ترکیبی (توصیفی-تحلیلی و تفسیر تاریخی) انجام پذیرفته است. هدف از این پژوهش شناخت و تحلیل مسکن در دوره قاجار ارومیه و چگونگی تاثیرپذیری آن از عوامل مختلف و شناسایی الگوی کالبدی و در نهایت گونه بندی کالبدی خانه های مذبور می باشد. جهت دستیابی به این هدف و با توجه به تخریب اکثر خانه های تاریخی در ارومیه و عدم ثبت و برداشت تمام نمونه ها، تعداد 13 نمونه سالم و پابرجا مورد بررسی قرار گرفتند و در این راستا از مطالعات کتابخانه ای و اسناد تاریخی و نیز مطالعات میدانی استفاده شده است. نتایج تحقیق گویای این است که بسیاری از ویژگی های خانه های ارومیه به نحوی با متغیرهای فرهنگی، اعتقادی، اقتصادی و اجتماعی و غیره هماهنگ بوده اند و علی رغم وجود مفاهیم مشترک در شکل گیری الگوهای کالبدی خانه های این دوره (از قبیل اقلیم و اقتصاد و سیاست و غیره)، شاهد تمایزات کالبدی آشکار در بین خانه ها هستیم که با توجه به تحلیل های کالبدی صورت گرفته طبقه اجتماعی ساکنین خانه ها نقش بسیار مهم در گونه بندی کالبدی خانه ها ایفا کرده است.

physical typology of qajar houses in urmia

qajar houses in urmia are precious examples of iranian architecture, though not comprehensively studied despite their various and peculiar patterns. using a mixed research method (descriptive-analytical and historical interpretation), the present study aims to identify and analyze the qajar housing in urmia and the way it’s been influenced by various factors as well as to identify the physical patterns of houses to classify them. due to the destruction of most historical houses in urmia and the lack of registration and collection of all examples, 13 healthy and stable examples are examined using library and field studies along with the review of historical documents. the results show that many features of houses in urmia have been somehow coordinated with cultural, religious, economic and social variables, and despite the existence of common concepts in the formation of physical patterns (e.g. climate, economics, politics, etc.), there are obvious physical housing differences. according to the physical analysis results, the social class of the residents has played a prominent role in the physical classification of the houses.