معیارهای ظرفیت‌سنجی استفاده مجدد از بناهای تاریخی به منظور اعطای کاربری آموزشی، مورد مطالعاتی: دانشکده مرمت

با وجود این‌که در طول تاریخ معماری، استفاده مجدد از بناهای موجود همواره مورد توجه بوده است، لیکن این مفهوم از دهه 60 قرن بیستم میلادی به‌عنوان یکی از اثرگذارترین روش‌های حفاظت و دستیابی به توسعه پایدار، مطرح شده است. رویکردی که در عین حفاظت از میراث فرهنگی و به تبع آن، هویت و تاریخ جامعه، بستری برای پاسخ‌گویی به نیازهای روز مردم فراهم می‌سازد. به علاوه، کاربست این رویکرد ضمن رهایی بناها از متروک و بدون استفاده ماندن سبب حفظ آن‌ها برای نسل‌های آتی می‌شود. با وجود تجارب متعدد در این زمینه، بسیاری از پروژه‌های استفاده مجدد تطبیقی به موفقیت مورد نظر طراحان دست نمی‌یابند، زیرا به ظرفیت بنا برای پذیرش عملکرد جدید و یا نیازهای عملکردی محیط پیرامونی آن به اندازه کافی توجه نمی‌شود. از این‌رو، مقاله حاضر با رویکرد ترکیبی و کاربست راهبرد استدلال منطقی و تحلیل محتوا در بخش کیفی و با استناد به منابع و اسناد کتابخانه‌های و کنوانسیون‌های بین‌المللی مرتبط، بازخوانی و واکاوی عوامل و معیارهای تاثیرگذار بر رویکرد استفاده مجدد تطبیقی، به‌دنبال ارائه روشی مناسب برای تصمیم‌گیری، با در نظر گرفتن مولفه‌های موثر در این فرآیند است. بنابراین با بهره‌گیری از نظریات کارشناسان و متخصصان، استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره و نرم‌افزار super decision به اولویت‌بندی معیارهای موثر در فرآیند استفاده مجدد تطبیقی به منظور اعطای کاربری آموزشی به بنا پرداخته است. بدین منظور با نظرسنجی از کارشناسان، سه اثر تاریخی شامل مدرسه دارالفنون، خانه اتحادیه و مجموعه نگارستان به‌عنوان گزینه‌های پیشنهادی جهت پذیرش کاربری دانشکده مرمت انتخاب شدند تا بر اساس معیارهای مذکور مورد ارزیابی و امتیازدهی قرار گیرند. در نهایت، پس از بررسی امتیازات نهایی و معرفی مناسب‌ترین بنا به منظور رفع نیاز عملکردی مورد نظر، نقاط قوت و ضعف مورد منتخب در فرآیند استفاده مجدد مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر می‌کوشد با طرح موضوع یافتن فضایی مناسب جهت اختصاص به عملکرد مورد نظر، حالت دیگری از راهکار استفاده مجدد را بررسی نماید که طی آن، امکان‌سنجی و ظرفیت‌سنجی چندین بنای با ارزش فرهنگی و تاریخی به منظور اعطای کاربری مورد نیاز، بر اساس معیارهای استخراج شده صورت می‌گیرد که اهمیت این معیارها نیز با توجه به کاربری مورد نیاز (آموزشی) در نظر گرفته شده است.

Evaluation Criteria for Adaptive Reuse of Heritage Buildings to Assign Educational Use; Case Study: School of Conservation and Restoration

Although reusing buildings has always been considered throughout the history of architecture, this concept was raised as one the most effective methods of conversation and achieving sustainable development since the 1960s. While preserving the cultural heritages, subsequently, the history and identity of the society, this approach provides a ground for meeting people’s daily needs. Also, using this approach leads to preserving the buildings for the next generations while keeping them away from being abandoned and useless. Despite the numerous experiences in this regard, many adaptive reuse projects do not achieve the success desired by designers because the building capacity to accept the new function or the functional needs of its surrounding environment is not given enough attention. Therefore, the current paper sought to present a proper method for decisionmaking by considering the influential components in this process. This study applied a mixed approach, the logical reasoning strategy, and content analysis in the qualitative part, based on the library resources and relevant international conventions, rereading and analyzing the influential factors and criteria in the adaptive reuse approach. Thus, it prioritized the influential criteria in the adaptive reuse process to assign the educational land use to the building using the experts’ and specialists’ opinions, the MultiCriteria Decision Making method (MCDM), and Super Decision Software. In this regard, based on the survey of experts, three historical monuments, including Darolfunun School, Etehadieh Historical House, and Negarestan Museum Garden, were selected as the proposed options for the School of Conservation and Restoration to be assessed and ranked based on the stated criteria. Finally, after assessing the final scores and presenting the most appropriate building to meet the considered functional need, the weaknesses and strengths of the selected option were investigated in the reuse process. The current study attempted to study another way of the reuse approach by raising the proper space to assign to the considered function through which the feasibility and capacity assessment of several valuable historical and cultural monuments to assign the considered land use was done based on the extracted criteria. The significance of these criteria was also considered based on the required uses (educational use).