بررسی تطبیقی فهم افراد عادی و نابینا از شهر به مثابه فرصت‌هایی برای معماری چندحسی، مورد مطالعاتی: پارک سارا در بولوار کاشانی تهران

اغلب فضاها بیش‌تر متناسب با ادراک بصری انسان طراحی و ایجاد می‏شوند و افراد نابینا قابلیت بهره‏بری از این گونه فضاها را کم‌تر دارند. فراوانی فرم‌گرایی در آثار، نظام‌های آموزشی و شیوه‌های ارائه معماری در عمل، گویای تمرکز ویژه بر حس بینایی معماران است. البته در رویاروی نگاه مذکور با افرادی نظیر شولتز و پالاسما نگاه پدیدارشناسانه مطرح شده است که عینیت‌گرایی و یکی از توابع مهم آن یعنی سلطه حس بینایی را برنمی‌تابد. بر همین اساس با هدف نزدیک شدن به زمینه لازم برای طراحی چند‌حسی و پدیدارشناسی که نوعی خروج از بینایی محوری در معماری محسوب می‌شود، مقاله حاضر به این پرسش می‏پردازد که آیا در مقایسه با افراد عادی، افراد نابینا حواس فعال‌تری دارند که بتواند راهنمایی برای طراحی چند‌حسی باشد؟ فرضیه تحقیق بر آن است که توجه کردن به عوامل محرک عضو گیرنده در سیستم‌های ادراکی غیربصری می‌تواند تاثیر مثبتی در نیل به هدف فوق داشته باشد. برای پرداختن به این فرضیه از روش توصیفیتحلیلی و نرم‌افزار spss برای آزمون‏های واریانس یک طرفه و توکی استفاده شده است. دراین راستا سه گروه 12 نفره از افراد نابینا، عادی به‌صورت چشم باز، و عادی به‌صورت چشم بسته (جمعاً 36 نفر) در تهران بررسی شده است. این بررسی به‌صورت مشاهده حین حرکت و نگاشتن بر روی نقشه، تفاوت ادارک چند‏حسی را در قالب چهار مولفه «جهت‏یابی»، «شنوایی»، «لامسه»، و «بویاییچشایی» جست‏و‏جو می‏کند. نتایج که گویای تفاوت بارز در میزان فعال بودن سیستم‏های ادراکی غیربصری افراد نابینا در مقایسه با دو گروه دیگر است نشان می‌دهد، فهم افراد نابینا از شهر به واسطه ادراک بیش‌تر سه حس (به ترتیب) «لامسه»، «شنوایی»، «بویاییچشایی» می‌تواند در ارزیابی سایت به‌عنوان مقدمه‌ای مهم بر طراحی‌های چند‌حسی، مشارکت فعالی داشته باشد.

Comparative Study of Normal and Blind People’s Understanding of City: Opportunities for Multisensory Architecture; Case Study: Sara Park Located in Kashani Boulevard, Tehran

Most spaces are designed and created based on the visual perception of humans, and blind people are less able to use such spaces. The abundance of formalism in works, educational systems, and architectural presentation methods practically indicates the specific focus on the architects’ eyesight. Indeed, in contrast to this perspective with people like Schultz and Pallasmaa a phenomenological perspective was proposed, which does not reflect objectivism and one of its important functions, eyesight dominance. Accordingly, in order to approach the required context for multisensory design and phenomenology, which is considered a departure from eyesightorientation in architecture, the current study aims to answer the question that whether blind people have more active senses in comparison with normal people to be able to guide the multisensory design. The research hypothesis is considering the stimuli of the recipient organ in nonvisual perceptual systems that can have a positive effect on achieving the above goal. The descriptiveanalytical method and SPSS software were used for ANOVA and Tukey tests. In this regard, three groups of 12 blind people, normal people with open eyes, and normal people with closed eyes (36 in total) were studied in Tehran. This study investigated the multisensory perception difference in four components of “Navigation”, “Hearing”, “Sense of Touch”, and “sense of smell and taste” by observation while moving and mapping on the map. The results indicate the obvious difference in the activity of the nonvisual perception systems of the blind people in comparison with other groups. Also, the findings show that the understanding of blind people of the city can have active participation in evaluating the site, as a significant introduction to the multisensory designs, through perceiving more than three senses of “touch”, “hearing”, “smell, and taste”, respectively.