بررسی رویکردهای الگوریتمیک در چیدمان فضایی (با تاکید بر نظریه گراف)

چیدمان فضایی در پلان و به خصوص پلان‌های عملکردی از مهم‌ترین بخش‌های هر طرح معماری است. چیدمان فضایی نامناسب منجر به ناکارآمدی پلان در خصوص عملکرد موردنظر می‌شود. جهت چیدمان تسهیلات کارخانه‌ها الگوریتم‌های بسیاری توسط مهندسین صنایع به‌کار گرفته می‌شوند. با پیشرفت‌های صورت گرفته در علوم کامپیوتر این فرض مطرح است که بتوان از الگوریتم‌ها جهت رسیدن به چیدمان فضایی مطلوب در طرح‌های معماری نیز استفاده نمود. در راستای به کارگیری الگوریتم‌ها نیاز است روش‌هایی ارائه شوند تا الگوریتم‌ها با به کارگیری آن‌ها روند چیدمان فضایی را هدایت کنند. هدف پژوهش بررسی مدل‌های اولیه ارائه شده مبتنی بر این روش‌ها است. هدف اصلی پژوهش تمرکز بر انتخاب مدلی است که با به کارگیری آن بتوان روابط فضایی را با تاکید بر همجواری عملکردی فضاها در مراحل ابتدایی طرح  و بدون درگیر کردن طراح با ابعاد و اندازه‌ها مدل کرد. از طرفی دیگر این مدل قابلیت توسعه در جهت اعمال ابعاد و اندازه‌ها در مراحل بعدی را نیز دارا است. در راستای انجام پژوهش مدل‌های ‌ارائه شده برای هر یک از این روش‌ها با استفاده از روش مرور نظام‌مند ارائه شده‌اند. سه مدل اصلی در این خصوص وجود دارند. مدل اول شامل بهینه‌سازی براساس یک تابع تک متغیره، مدل دوم مبتنی به تئوری گراف و مدل سوم، مرتبط با بهینه‌سازی چند معیاره می‌باشد. با توجه به اهمیت همجواری عملکردی فضاها در پلان‌های عملکردی و معادل سازی مفهومی نظریه نحو فضا با تئوری گراف و امکان تحلیل روابط عملکردی توسط آن مدل دوم مدلی بسیار مطلوب و انعطاف‌پذیر جهت استفاده طراحان می‌باشد.

Algorithmic Approaches in space Layout (with an Emphasis on Graph Theory)

The space layout in the functional plans is the most significant part of every architectural design. The inappropriate space layout leads to the plan inefficiency in the considered function. Industrial engineers use many algorithms to arrange the factories’ facilities. Given the advances in computer science, it is assumed that algorithms can be applied to achieve the desired space layout in architectural designs. In order to apply algorithms, it is required to provide methods that algorithms or using them direct the space layout to apply algorithms. The current research aims to investigate the given primary models based on these methods. The main purpose of this research is to focus on selecting a model that can be used to model spatial relations by emphasizing the functional proximity of spaces in the early stages of design and without involving the designer with dimensions and sizes. Also, this model can be developed to apply dimensions and sizes in the next steps. The given models for each one of these methods are presented using the systematic review method to conduct this research. There are three main models in this regard; the first model includes singlevariable optimization. The second model is based on Graph theory, and the third model is related to multicriteria optimization. Given the importance of the functional proximity of the spaces in the functional plans, and conceptual equivalence of space syntax theory with graph theory, and the possible analysis of its functional relations, the second model is a desirable and flexible model for designers to use.