سیر تحول مفهوم جداییگزینی در آراء اندیشمندان

جدایی‌گزینی فضایی-اجتماعی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های کنونی شهرها به حساب آمده و رویکردهای متفاوت در مورد آن منجر به پیدایش نظریه‌پردازی‌های مختلفی در ارتباط با این موضوع شده است. مفهوم جدایی‌گزینی فضایی-اجتماعی در شهرها از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در روند شکل‌گیری و جداکردن گروه‌های مختلف اجتماعی در شهرها بوده زمینه شکل‌گیری انواع محرومیت‌ها را در شهرهای در حال توسعه افزایش داده است. میزان بالای جدایی‌گزینی در نواحی مختلف شهر می‌تواند تمرکز فقر و محرومیت‌های ناشی از آن، از جمله کمبود فرصت‌های شغلی، خدمات عمومی و تبعیض‌های شدید که خود پیامدهایی همچون افزایش میزان نرخ جرم و جنایت را به همراه دارد، تشدید نماید. از طرف دیگر با افزایش تماس‌های درون طبقاتی و کاهش تماس‌های بین طبقاتی، نقش طبقات متوسط را کاهش خواهد داد. شناسایی عوامل تاثیرگذار در ایجاد جدایی‌گزینی فضایی-اجتماعی در دیدگاه‌های مختلف مطرح شده، هدف اصلی نگارش این مقاله می‌باشد که به منظور دستیابی به آن، از روش مروری-تحلیلی و روش تحلیل محتوا بهره گرفته شده است. در این پژوهش مفهوم جدایی‌گزینی در آراء، نظریات و تعاریف موجود استخراج و طبقه‌بندی شده و در نهایت با بررسی سیر تاریخی نظریه‌ها، عوامل ایجادکننده جدایی‌گزینی در چند گروه اصلی معرفی و شاخص‌های جدایی‌گزینی استخراج شده است. نتایج به‌دست‌آمده از این بررسی‌ها حاکی از آن است که پنج عامل اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، کالبدی، سیاسی و مدیریت شهری در ایجاد جدایی‌گزینی فضایی-اجتماعی موثر بوده که دیدگاه‌های مطرح شده در این مقاله بر اساس این پنج عامل دسته‌بندی شده‌اند. عوامل اقتصادی و اجتماعی در میان نظریه‌های فوق دارای اولویت و فراوانی بیشتر و عامل کالبدی دارای فراوانی کم‌تری می‌باشد. دو مقوله سیاسی-مدیریتی و فرهنگی از لحاظ فراوانی در رده میانی قرار دارند. مقوله کالبدی نیز کم‌ترین فراوانی را در نظریه‌ها به خود اختصاص می‌دهد و البته باید اذعان کرد حضور این مقوله در نظریه‌های جدیدتر جدی‌تر است و به نظر می‌رسد در شهرهای امروزی تاثیر قابل توجهی داشته و حضور پررنگ‌تری را در نظریه‌های جدید به خود اختصاص خواهد داد.

The Evolution of the Concept of Segregation in the Thinkers’ Opinions

Abstract Sociospatial segregation is considered as one of the most important challenges for the cities and different approaches to it have led to various theories in this regard. The concept of sociospatial segregation in cities is one of the most important and influential factors involved in the formation and separation of various social groups in cities. It has increased various types of deprivation in developing cities. The high level of segregation in different parts of the city can exaggerate the poverty and the deprivations caused by it, including the lack of job opportunities, public services and severe discrimination, associated with increased crime rate. In addition, with increasing the intraclass contacts and reducing the interclass contacts, it will diminish the role of the middle classes. Identifying influential factors in development of socialspatial segregation through various ideas is the main aim of this article to achieve which, descriptiveanalytical method has been used. Using qualitative research method and comparative analysis method, the present study aims to extract and classify the concepts, views, theories and definitions on segregation. Finally, by examining the historical course of the theories, it aims to introduce the factors that are involved in segregation in the five main groups and extract the segregation indicators. The results of these studies indicate that five economic, sociocultural, physical, political and urban management factors are effective in spatialsocial segregation, and the views stated in this article have been classified based on these five factors. Keywords: Sociospatial segregation, spatial imbalance, inequality, social class, competition, social solidarity.