تاثیرگذاری الگوی رمزگذاری غیرهژمونیک بر ارتقاء کنش‌پذیری و خلق فضاهای بازنمودی، مورد مطالعاتی: میدان بهارستان در شهر تهران

نظریه فضای اجتماعی، دیدگاهی تریالکتیکی به فضا است که توامان فضای محسوس، پنداشته و بازنمودی را در کنار هم قرار می‌دهد. این نظریه در پاسخ به رویکردهای مدرنیستی و سرمایه‌دارانه به فضای شهری قرار می‌گیرد. در واقع چنانچه فضا در ابعاد صرفاً محسوس و پنداشته خود محدود شود، هدف اساسی مورد انتظار از فضا؛ که آن را به محملی برای بروز فضای زیسته و کنش‌پذیری بدل می‌کند، از بین می‌رود. با این توضیح این مقاله بر آن است تا ضمن بررسی دوگانه‌های فضا/ نافضا و فضای سرمایه‌داری یا مدرن/ اجتماعی و الگوهای رمزگذاری، تاثیرگذاری آن‌ها بر مقوله معناپذیری فضا و کنش‌پذیری را بررسی نماید. نتیجه این بررسی دست‌یابی به مدلی مفهومی و تحلیلی است که براساس آن می‌توان به بررسی فضای شهری از حیث تاثیرگذاری الگوی رمزگذاری بر میزان کنش‌پذیری پرداخت. بنابراین در ادامه از مدل به‌دست آمده در تحلیل میدان بهارستان به‌عنوان نمونه پژوهش بهره برده شده است. روش تحقیق در بررسی نمونه‌ موردی، کیفی بوده و به‌صورت کارشناس‌محور (به‌منظور بررسی ابعاد محسوس و پنداشته فضا) و مردم‌محور (با هدف بررسی بعد بازنمودی فضا) انجام شده است. در گام اول از تکنیک مشاهده و در گام دوم از تکنیک مصاحبه عمیق (مصاحبه با 36 نفر) استفاده شده است. نتایج هر دو بخش حاکی از محدودیت فضا و الگوی رمزگذاری هژمونیک برای بروز مفهوم عمل و کنش‌پذیری در فضا است. براساس نتایج برای ارتقا کنش‌پذیری در فضا و ایجاد فضای بازنمودی، لازم است عواملی چون کنترل فضایی مثبت متشکل از حق شهروندی و حق مشارکت در کنار معیار تصرف فضایی و عدالت اجتماعی/ فضایی مورد توجه قرار گیرند.

The Effectiveness of the NonHegemonic Coding on Improving the Passivity and Creating Representation Spaces; Case Study: Baharestan Square of Tehran

Social space theory is a trialectics view of the space that brings together the perceived, conceived, and representation space. This theory responds to the modernist and capitalist approaches to urban space. If space is limited to its perceived and conceived dimensions, the principal purpose expected from the space that transforms it into a place for the emergence of the lived space and passivity, will be removed. The current paper aims to investigate the dualities of space, nonspace, and social or modern capitalist space and coding patterns and their effectiveness on the meaningfulness of space and passivity. The result of this study is to achieve a conceptual and analytical model, based on which one can study the urban space in terms of the effectiveness of the coding pattern on the passivity. Therefore, the obtained model was used in analyzing Baharestan Square as the case study in the following. The research method was qualitative and used expertsoriented (to study the perceived and conceived dimensions of space) and peopleoriented (to investigate the representation aspect of space). In the first step, the observation technique was used. In the second step, an indepth interview (interviewing 36 people) was applied. The results of the two sections indicate the space limit and hegemonic coding model for the emergence of the action and passivity concepts in the space. According to the results, to improve the passivity in the space and create the representation space, it is required to consider positive space control consisting of citizen rights and participation right in addition to the spatial occupation and spatial and social justice.