بررسی و تحلیل اثرات برنامه‌ریزی کاربری اراضی و شبکه حمل‌ونقل بر مصرف انرژی در شهر، مورد مطالعاتی: محدوده 35 هکتاری در شهر جدید هشتگرد

رشد شتابان و فزاینده شهرنشینی و در پی آن، افزایش جمعیت شهرها، پیامدهای مختلفی را در زمینه‌های گوناگون به دنبال داشته است. از جمله مهم‌ترین این پیامدها می‌توان به افزایش تقاضا برای منابع انرژی اشاره نمود که خود از دو جنبه قابل‌تامل است: نخست محدود بودن منابع انرژی تجدید‌ناپذیر، دوم آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی و از سوی دیگر فراگیر شدن آگاهی‌های عمومی نسبت به جنبه‌های یادشده سبب شد تا رویکردهای نوینی نظیر توسعه پایدار، رشد هوشمند و غیره در شهرسازی ظهور یافته و توجه به بحث کارایی انرژی در شهرسازی را آشکار نماید. مفهوم مصرف انرژی در شهر، با مولفه‌های گوناگونی در ارتباط است. یکی از این مولفه‌ها، ویژگی شبکه معابر و حمل‌ونقل است که در ارتباط با موضوع کاربری زمین بر مصرف انرژی در این بخش (حدود 30 درصد انرژی مصرفی شهرها) تاثیر می‌گذارد. تاکنون مطالعات متعددی در زمینه مصرف انرژی صورت گرفته، اما تحقیقات با ماهیت کمی در ایران کمتر صورت گرفته است. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری مطرح‌شده در زمینه انرژی و برنامه ‌حمل‌و‌نقل مورد بررسی قرار‌گرفته، سپس مولفه‌های موثر بر مصرف انرژی در بخش حمل‌و‌نقل بررسی شده است. در گام بعد، برای 35 هکتار از اراضی بکر شهر جدید هشتگرد (معروف به محدوده 35 هکتاری در مطالعات اسناد فرادست)، سه سناریو پیشنهاد شده و در پایان با اندازه‌گیری شاخص‌های انرژی حمل‌و‌نقل و کاربری زمین، توسط نرم‌افزار communityviz، مصرف انرژی سناریوها ارزیابی شده است و جهت تحلیل دقیق‌تر تعیین میزان همپیوندی معابر، از تکنیک تحلیل چیدمان فضا و نرم‌افزار دپث‌مپ1 استفاده شده ‌است. یافته‌ها نشان‌دهنده وجود ارتباط مستقیم بین فرم شبکه معابر و حمل‌و‌نقل، کاربری اراضی شهری و مصرف انرژی است که با اعمال تغییر در فرم شبکه معابر، توسعه حمل‌و‌نقل یکپارچه و تغییر در پراکنش کاربری اراضی می‌توان تا 35 درصد مصرف انرژی در بخش حمل‌ونقل را کاهش داد.

Investigation and Analysis of the Effects of Land Use and Transportation Network Planning on Energy Consumption in the City; Case Study: “35Hectare Area” in Hashtgerd New Town

The rapid and increasing growth of urbanization and the subsequent increase in population of cities have led to different consequences in various fields. Among the most important consequences is the increase in demand for energy resources, which can be considered from two aspects: first, limited renewable energy resources and second, environmental pollutions caused by the consumption of fossil fuels. On the other hand, public awareness of the above aspects has led to emergence of new approaches such as sustainable development, smart growth, etc. in urbanism and revealed the attention to the issue of energy efficiency in urbanism. The concept of energy consumption in the city is related to various components, one of which is street network and transportation, which in relation to the issue of land use, affect energy consumption in this sector (about 30% of energy consumption in cities). So far, several studies have been conducted in the field of energy consumption, but few quantitative studies have been done in Iran. In the present study, first the theoretical foundations in the field of energy and transportation planning are examined, and then the components affecting energy consumption in transportation sector are discussed. In the next step, three scenarios are proposed for a 35hectares unbuilt area in Hashtgerd New Town (known as “35Hectare Area” in the national documents), and at the end, for all scenarios, the energy consumption is evaluated by measuring the energy indices of transportation and land use using Communityviz software. To determine the degree of integration of passages, space syntax technique and Depth Map software are used. The results show that there is a direct relationship between the form of transportation network, urban landuse, and energy consumption such that by changing the form of transportation network, developing integrated transportation, and changing the landuse distribution, energy consumption in transportation sector can be reduced up to 35%.