مقایسه تطبیقی راندمان عملکردی پیکره‌بندی فضاها در سه نظام خانه با پیمون بزرگ، پیمون کوچک و خرده پیمون با استفاده از روش چیدمان فضا

از میان فضاهایی که انسان در آن حضور می‌یابد، خانه مکانی است که آدمی به طور روزمره از آن تاثیر می‌گیرد و برآن تاثیر می‌گذارد. هرکدام از فضاهای مختلف خانه دارای ویژگی‌های منحصر به فردی هستند که عوامل مختلفی از قبیل عوامل اقلیمی، فرهنگی، اجتماعی و غیره در شکل‌دهی به آن‌ها نقش دارند. استقرار این فضاها در کنار یکدیگر، نظام‌های فضایی متفاوتی را ایجاد می‌کند که منجر به شکل‌گیری گونه‌های مختلف در این نوع معماری می‌شود و علاوه بر تفاوت‌های شکلی، الگوهای مختلف استفاده از آن را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی و مقایسه میزان راندمان عملکردی خانه در سه الگوی خانه با نظام‌های پیمون بزرگ، کوچک و خرده پیمون با استفاده از روابط ریاضی نحو‌فضا می‌باشد. به همین منظور نه خانه سنتی در سه نظام فضایی مذکور از سه شهر کاشان، اصفهان و یزد به عنوان موردهای مطالعاتی انتخاب شد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی_ تحلیلی است و نوع استدلال به کار گرفته شده به‌صورت استنتاجی و از نوع قیاسی است. داده‌های اولیه از طریق ترسیم گراف‌های مربوط به هرکدام از پلان‌های خانه‌های مورد مطالعه استخراج و سپس این داده‌ها در روابط ریاضی چیدمان فضایی به کار گرفته شد. از این طریق بر اساس شاخص‌های «ارزش فضایی»، «عمق میانگین فضا» و «ادغام نسبی»، راندمان عملکردی هر یک از الگوهای مذکور استخراج شد. نتایج تحقیق حاکی از آن بود که خانه با پیمون بزرگ دارای بیشترین ارزش فضایی، بیشترین میزان عمق و بیشترین میزان ادغام نسبی است که در نهایت منجر به افزایش راندمان عملکردی این الگوی خانه نسبت به دو الگوی پیمون کوچک و خرده پیمون شده است. همچنین بررسی عامل تفاوت فضا در نه الگوی مورد بررسی نشان از وجود شباهت در پیکره‌بندی و سازمان فضایی خانه‌های کاشان و اصفهان و تفاوت این‌دو نسبت به خانه‌های یزد دارد.

A Comparative Study of Spatial Configuration Functional Efficiency in Three House Systems with Large, Small and MicroModules Using Space Syntax Method

Amongst the spaces in which human beings attend, the house is the place where one affects and is affected by it on a daily basis. Each of the various spaces of the house possesses unique characteristics and various factors such as climate, culture, society, and others contribute in the formation of them. The establishment of these spaces at the side of one another gives rise to different spatial systems that lead to the formation of various types in this kind of architecture and influences the shape of the various patterns of using them in addition to bringing about shape differences. The present study aims at investigating and comparing the functional efficiency of the houses in three house patterns with large, small and micro modules using spacerelated mathematical relations. To do so, nine traditional houses have been selected for the aforementioned three spatial systems in the cities of Kashan, Isfahan, and Yazd as the case studies. The study method in this research is descriptiveanalytical and the type of the inference applied herein is deductive of the comparative type. The initial data were extracted through drawing graphs related to the plans of each of the studied houses; then, these data were inserted into the mathematical relations of spatial syntax. This way, based on the indices “spatial value”, “mean depth of the space” and “relative integration”, the functional efficiency of each of the aforementioned patterns was extracted. The results signified that the houses with a large module have the highest spatial value, highest depth amount and highest relative integration rate that altogether eventually result in the increase in the functional efficiency of such a pattern of the house in contrast to the small and micromodule house patterns. Moreover, the investigation of the spatial difference in the nine studied patterns indicated the existence of similarities in the configuration and spatial organization of the houses in Kashan and Isfahan and their differences from the houses in Yazd in this regard.