بازتوسعه میان‌افزای اراضی موقوفه در شهر مشهد

از چالش‌های اساسی برنامه‌ریزی شهری، کمبود زمین برای توسعه و تامین نیازهای مناطق شهری به ویژه شهرهای بزرگ چون مشهد است. در شرایط کمبود زمین، باید به دنبال توسعه زمین‌های ازتوسعه بازمانده به منظور استفاده از تمام توانمندی‌های درونی شهر در چارچوب توسعه میان‌افزا بود. از جمله اراضی و فضاهای بازمانده از توسعه، اراضی موقوفه شهری می‌باشد. شهر مشهد از جمله شهرهایی است که در آن مالکیت وقفی نقش مهمی در توسعه و مدیریت شهری داشته است. به‌ویژه منطقه 6 شهرداری شهر مشهد که حدود 80 درصد اراضی آن، تحت مالکیت وقفی آستان قدس رضوی بوده و با مشکل کمبود زمین، ناکارایی و عدم پویایی بافت‌های درونی مواجه است. از چالش‌های اساسی برنامه‌ریزی شهری، کمبود زمین برای توسعه و تامین نیازهای مناطق شهری به ویژه شهرهای بزرگ چون مشهد است. درچنین شرایطی، باید به دنبال توسعه زمین‌های ازتوسعه بازمانده به منظور استفاده از تمام توانمندی‌های درونی شهر در چارچوب توسعه میان‌افزا بود. در این مقاله، امکان بازتوسعه اراضی موقوفه این منطقه در قالب ظرفیت‌سنجی میان‌افزای بررسی شده است. برای رسیدن به این هدف، پس از شناسایی و بررسی شاخص‌های ظرفیت سنجی میان‌افزا اراضی موقوفه در منطقه 6، به منظور هم‌پوشانی آن‌ها و اولویت‌بندی قطعات مستعد توسعه، از ابزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (gis) و فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی(ahp) استفاده شده است. نتایج بیانگر آن است که معیار«آشنایی با الزامات وقف» با ضریب اهمیت 0.154 مهم‌ترین عامل و معیار «ضوابط فرادست» با ضریب اهمیت 0.021 ضعیف‌ترین عامل در سنجش ظرفیت بازتوسعه اراضی موقوفه شهری مطرح می‌باشند.

Redevelopment of Endowed Infill in the City of Mashhad

Amongst the essential challenges of urban planning is the shortage of land for developing and supplying the urban regions’ needs, especially in large cities like Mashhad. Under the land shortage conditions, the development of the underdeveloped lands should be sought in line with taking advantage of all the internal urban competencies within the framework of infill development. Endowed urban lands are amongst the underdeveloped lands and spaces. Mashhad is amongst the cities wherein the endowed ownership plays an important role in urban development and management. Particularly, District 6 of Mashhad’s municipality about 80% of the lands of which are underendowed ownership by AstaneQudseRazavi and faces a shortage of land, inefficiency, and lack of dynamicity in its internal textures. The shortage of land for development and supply of the urban regions’ needs, especially in large cities like Mashhad, are amongst the essential challenges of urban planning. Under such circumstances, the development of underdeveloped lands should be sought for taking advantage of all the internal capabilities of the city within the framework of infill development. In this article, the possibility of redeveloping the endowed properties in this region within the format of infill capacity assessment has been investigated. In order to accomplish this goal, the infill capacity assessment indices of endowed lands were identified and investigated for District Six and use was made of geographical information system (GIS) and Analytic Hierarchy Process (AHP) for determining their overlaps and prioritizing the developmentprone land parcels . The results indicated that the scale “familiarity with the endowment requirements”, with a significance coefficient of 0.154, is the most important factor and the scale “upstream criteria”, with a significance coefficient of 0.021, is the weakest factor for assessing the capacity of endowed urban lands redevelopment.