تحلیل ارجحیت الگوهای درونگرا در معماری ابنیه مسکونی با استناد به ادبیات قرآنی

یکی از مسائل مهم در معماری ابنیه مسکونی، الگوی کالبدی این نوع ابنیه است که در یک دسته‌بندی کلی می‌توان به دو الگوی درونگرا و برونگرا در این خصوص اشاره نمود. به‌رغم تداوم الگوهای درونگرا در معماری سنتی ایران، به‌دلیل مسائل مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و غیره، کاربست الگوهای برونگرا در مسکن معاصر ایرانی کاملاً مرسوم شده است و طی دهه‌های اخیر، امکان استفاده از الگوهای درونگرا در معماری ابنیه مسکونی کاملاً محدود شده است. طی این پژوهش با استناد به ادبیات قرآنی، مسئله ارجحیت الگوهای درونگرا بر برونگرا برای کاربست در ابنیه مسکونی پی‌جویی شده است. شالوده نظری این پژوهش مبتنی بر آیه 80 سوره نحل می‌باشد که به سَکَن (آرامش) در خانه تصریح کرده است. با پی‌جویی کلید واژه «سَکَن» در سایر آیات قرآن کریم، دو موضوع فرازمانی و مشابه دیگر به لحاظ قابلیت آرامش‌بخشی در قرآن کشف شد که عبارت‌اند از: «شب» و «همسر». در این پژوهش با تطبیق آیات مربوط به این سه‌گانه (خانه، شب و همسر) با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، از وجه اشتراک این سه در قابلیت آرامش‌بخشی رمزگشایی شده است. طبق تحلیل ارائه شده، به جزء موضوع آرامش‌بخشی، تنها وجه اشتراک مورد تصریح برای دو عنوان «شب: لیل» و «همسر: زوج یا زوجه» در ادبیات قرآنی، ویژگی پوشانندگی این دو موضوع است که در قرآن کریم با واژه «لباس: پوشش» از آن یاد شده است. در نهایت با استناد به این وجه اشتراک طی روش استدلال منطقی، ارجحیت کاربست الگوهای درونگرا در ابنیه مسکونی استنتاج شده است.

Analyzing the Superiority of Introversive Patterns in the Architectural Designing of Residential Buildings based on Quranic Literature

One of the important issues in the architectural designing of the residential buildings is the contextual pattern of such constructions for which two introversive and extroversive patterns can be pointed out in this regard in a general classification. Despite the continuation of the introversive patterns in the traditional Iranian architecture, the application of the extroversive patterns has become completely customary in the contemporary Iranian houses due to various cultural, social, economic and other considerations and the use of introversive patterns has become completely limited during the recent decades in the architectural designing of the residential buildings. Based on the Quranic literature, the present study, investigated the superiority of the introversive patterns over the extroversive ones in the residential buildings. The theoretical foundation of the current research paper was laid on ĀYA 80 of SŪRAH NAHL that explicitly points to “Sakan” [tranquility] at home. Two other transtemporal and similar subjects connected with appeasement at homes, namely “night” and “spouse”, were discovered in the Holy Quran in a search for the keyword “Sakan” in the other ĀYĀT of the Holy Quran. In the present study, the common aspect of the three foresaid words in regard of appeasement was decrypted through comparing and matching the ĀYĀT related to this trio (house, night and spouse) based on a qualitative content analysis method. According to the analyses, except appeasement, the only commonality that has been explicitly pinpointed in the Holy Quran’s literature for the two titles “night: Lail” and “spouse: husband or wife” was their covering characteristic that has been reminded in the Holy Quran through the use of the word “Lebās: cover”. In the end, the superiority of the application of the introversive patterns in the residential buildings was inferred based on the aforesaid common feature through the use of logical deduction method.