واکاوی رویکردها و زمینه‌های نظری و تدوین چارچوب مفهومی منظر شهر

منظر شهر و ادبیات مربوط به آن که نقش موثری در زمینه ارتقای کیفیت محیط در فضاها و عرصه‌های عمومی شهرهای امروزی ایفا می‌نماید، در طی قرن گذشته و در آستانه هزاره سوم به‌طور بی‌سابقه‌ای گسترش یافته و مورد توجه جدی معماران منظر، طراحان و برنامه‌ریزان شهری قرار گرفته است. در این میان، نظریه‌پردازان گوناگون با رویکردهای متفاوتی این موضوع را مورد بحث و بررسی قرار‌داده‌اند. در پژوهش حاضر به‌منظور ارزیابی و تدقیق نظرات مطرح‌ترین متفکران مرتبط با منظر شهر و تدوین چارچوب مفهومی منظر شهر، به روش مطالعه اسنادی و با استفاده از متون واجد ارزش در این عرصه، ضمن بررسی تعاریف و مفاهیم منظر شهر؛ نوین‌ترین ایده‌ها، نظریه‌پردازان، نظریات و بحث‌های کلیدی و دیدگاه‌های آنان راجع به منظر شهر به همراه بیان مکانیزم طبقه‌بندی و چارچوب گونه‌شناسی رویکردها برای اولین بار در قالب چهار دوره زمانی عمده تدوین شده است. این دوره‌های زمانی که از انقلاب صنعتی تا جنبش منظر شهر (1960)، جنبش منظر شهر تا جنبش نوشهرسازی (19601990)، جنبش نوشهرسازی تا جنبش شهرسازی منظر (1990 1997) و جنبش شهرسازی منظر تاکنون (19972014) را شامل می‌شوند، به تفکیک در پنج محور زیباشناختی؛ زمینه‌گرایی شامل ادراک فضایی بصری، ادراک بصری ‌ رفتاری؛ نوشهرسازی، توسعه نوسنتی بافت‌ها و مناطق شهری؛ شهرسازی منظر و شهرسازی اکولوژیکی همراه با مولفه‌های رایج در هر دوره ارائه شده است. همچنین در راستای تدوین چارچوب مفهومی و زمینه‌های نظری منظر شهر به واکاوی آرای 23 صاحب‌نظر در عرصه منظر شهر پرداخته و مهم‌ترین ابعاد و شاخص‌های منظر شهر از نظر آنان شناسایی شده است.