کاربرد کربن فعال و نانو‌زئولیت غنی‌شده با پتاسیم بر گوجه‌‌فرنگی در کشت بدون خاک با استفاده از آب کم‌کیفیت

امروزه کمبود منابع آب با کیفیتِ مناسب و کاهش کیفیت آب‏های موجود، ضرورت استفاده از آب‌های نامتعارف را انکارناپذیر کرده است. این پژوهش به‏منظور بررسی تاثیر کاربرد کربن فعال و نانوزئولیت غنی‌شده با پتاسیم به‏عنوان مواد جاذب در شرایط استفاده از آب شور بر عملکرد و برخی صفات گوجه‌‌فرنگی در دانشکده‌ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه خلیج فارس در شرایط گلخانه‌‌ای در سال 1401 اجرا شد. آزمایش به‏صورت فاکتوریل، در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. فاکتورها شامل تیمار شاهد (بدون مواد جاذب)، نانوزئولیت غنی‌شده با پتاسیم و کربن فعال در دو سطح (15 و 30 گرم در کیلوگرم بستر کشت) و سطوح شوری آب در سه سطح (1.8، 3.5 و 5.5 ds/m) بود که سطوح شوری مورد نظر با استفاده از زه‌آب، آب‌تصفیه‌کن چاه کشاورزی اعمال شد. نتایج نشان داد که با افزایش شوری بهds/m 5.5، شاخص‌های عملکردی و رشدی کاهش یافتند. بیشترین عملکرد (6.66 کیلوگرم)، وزن میوه (96.33 گرم) و بهره‌وری مصرف آب (27.75 کیلوگرم بر متر مکعب) مربوط به تیمار 15 گرم نانوزئولیت غنی‌شده در کیلوگرم بستر کشت در محلول با شوری ds/m 1.8 بود. در بالاترین سطح تنش شوری (ds/m 5.5) کاربرد 15 گرم کربن فعال موجب افزایش 45 درصدی وزن میوه نسبت‌به تیمار فاقد ماده‌ جاذب در همین سطح شوری شد. شوری همچنین باعث کاهش معنی‌‌داری محتوای نسبی آب برگ، محتوای کاروتنوئید و میزان کلروفیل a و b و بهره‌وری مصرف آب شد، درحالی‌‌که کاربرد مواد جاذب باعث کاهش اثرهای منفی شوری شد؛ علاوه‌براین افزایش شوری موجب افزایش ویتامین ث، مواد جامد محلول، اسید کل قابل تیتراسیون، نشت الکترولیتی، لیکوپن و پرولین اندام هوایی شد. به‏طورکلی نتایج حاصل از این پژوهش، نشان‌دهنده‌ اثرات مفید کاربرد کربن فعال و نانوزئولیت غنی‌‌شده در شرایط تنش شوری بر عملکرد و صفات فیزیولوژیکی و بهره‌وری آب در گوجه‌‌فرنگی است.