مقایسه تاثیر درمان شناختی-رفتاری و طرحواره‌درمانی بر همجوشی فکر-عمل و خودسرزنشگری در بیماران سندرم روده تحریک‌پذیر

سندرم روده تحریک‌پذیر، یک اختلال روان‌تنی است که علی‌رغم مشکلات جسمانی، می‌تواند با اضطراب، خودسرزنشگری و مشکلات روان‌شناختی دیگر همراه باشد. هدف پژوهش حاضر، مقایسه تاثیر درمان شناختی-رفتاری و طرحواره‌‌درمانی بر همجوشی فکر-عمل و خودسرزنشگری بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر بود. روش پژوهش حاضر، ‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و مرحله پیگیری دو ماهه همراه با گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر ساکن شهر قزوین در سال 1401 بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری در ‌دسترس، تعداد 48 نفر انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی، در سه گروه 16 نفری قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل مقیاس همجوشی فکر-عمل شفران و همکاران (1996) و مقیاس سطوح خودسرزنشگری تامپسون و زوروف (2004) بود. گروه‌های آزمایشی، طرحواره‌‌درمانی یانگ و همکاران (2006) و درمان شناختی-رفتاری لیهی (2017) را در 9 جلسه 90 دقیقه‌ای و به‌صورت یک‌‌بار در هفته دریافت کردند و گروه کنترل مداخله‌ای را دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد هر دو مداخله بر همجوشی فکر-عمل و خودسرزنشگری تاثیر داشتند و در مرحله پیگیری اثر درمان پایدار بود. همچنین، نتایج نشان داد بین تاثیر طرحواره‌درمانی و درمان شناختی-رفتاری بر همجوشی فکر-عمل و خودسرزنشگری تفاوت معناداری وجود دارد و طرحواره‌درمانی نسبت به درمان شناختی-رفتاری تاثیر بیشتری دارد. بنابراین، می‌توان از طرحواره‌درمانی و درمان شناختی-رفتاری به‌عنوان درمانی موثر بر کاهش همجوشی فکر-عمل و خودسرزنشگری بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر استفاده نمود.

comparing the effect of cognitive behavioral therapy and schema therapy on thought-action fusion and self-criticism in irritable bowel syndrome patients

irritable bowel syndrome is a psychosomatic disorder that in addition to physical problems, can be associated with anxiety, self-criticism, and other psychological problems. this study aimed to compare the effect of cognitive-behavioral therapy and schema therapy on thought-action fusion and self-criticism in irritable bowel syndrome patients. the research employed an experimental method with a pre-test–post-test design, including a two-month follow-up phase, and involved experimental and control groups. the statistical population included all patients with irritable bowel syndrome living in qazvin city in 2022. using convenience sampling methods, 48 people were randomly placed in three groups of 16. the research tools were shafran et al. (1996) thought-action fusion scale and thompson and zuroff's level of self-criticism scale (losc) (2004). the experimental groups received yang's schema therapy and leahy's cognitive behavioral therapy in 9 sessions of 90 minutes once a week, and the control group did not receive any intervention. data were analyzed using a multivariate analysis of covariance (mancova). the results showed that both interventions were effective in reducing thought–action fusion and self-criticism, and that their effects remained stable during the follow-up phase. the results also indicated a significant difference between the effects of schema therapy and cognitive behavioral therapy on thought–action fusion and self-criticism, with schema therapy exerting a greater impact than cognitive behavioral therapy. therefore, schema therapy and cognitive behavioral therapy can be used as efficient treatments to reduce thought-action confusion and self-criticism in irritable bowel syndrome patients.