رابطه بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و اختلال اضطراب اجتماعی در دانشجویان: نقش میانجی‌گری نگرانی از تصویر بدن

اختلال اضطراب اجتماعی یکی از رایج‌ترین اختلالات اضطرابی است که با محدود کردن توانایی‌های مبتلایان به آن، مشکلات مختلفی را در موقعیت‌های اجتماعی و عملکرد مرتبط با آن ایجاد می‌کند. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی اضطراب اجتماعی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه با میانجی‌گری نگرانی از تصویر بدن در دانشجویان انجام شد. روش این پژوهش توصیفی و طرح آن از نوع همبستگی بود. نمونه مورد بررسی 302 نفر از دانشجویان در حال تحصیل در دانشگاه‌های تهران در سال تحصیلی 1400-1399 بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. جهت گردآوری اطلاعات از سیاهه اضطراب اجتماعی (spin، کانور و همکاران، 1979)، پرسشنامه طرحواره یانگ (ysq، یانگ و براون، 2003) و سیاهه نگرانی از تصویر بدن (bici، لیتیلتون و همکاران، 2005) استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای spss24 و amos استفاده شد. نتایج نشان داد که طرحواره‌های ناسازگارانه بر نگرانی از تصویر بدن (0.65=β) و اضطراب اجتماعی (0.48=β) اثر مثبت و معنادار دارد. همچنین، نگرانی از تصویر بدن بر اضطراب اجتماعی (0.43=β) اثر مثبت و معنادار دارد (0.05>p). نتایج آزمون بوت استرپ نشان داد که طرحواره‌های ناسازگارانه با نقش میانجی نگرانی از تصویر بدن بر اضطراب اجتماعی (0.28=β) اثر غیرمستقیم معنادار دارد، در واقع، می‌توان گفت نگرانی از تصویر بدن بین این دو متغیر نقش میانجی دارد. نتایج نشان داد که اثر کل طرحواره‌های ناسازگارانه بر نگرانی از تصویر بدن (0.77=β) بود (0.05>p). این یافته‌ها اهمیت شناسایی و درمان طرحواره‌های ناسازگارانه را در کاهش اضطراب اجتماعی نشان می‌دهد و نگرانی از تصویر بدن به عنوان عاملی مهم در ایجاد و تقویت اضطراب اجتماعی معرفی می‌شود. بنابراین، توجه به این عوامل می‌تواند در طراحی برنامه‌های مداخله‌ای و درمانی موثر برای کاهش اضطراب اجتماعی در دانشجویان مفید باشد.

the relationship between early maladaptive schemas and social anxiety disorder in students: the mediating role of body image concern

social anxiety disorder (sad) is one of the most common anxiety disorders that, by limiting the abilities of those suffering from it, creates various problems in social situations and performance related to it. the present study was conducted to predict sad based on primary maladaptive schemas, with body image concerns serving as a mediator in college students. this research method employed a descriptive approach, and the research design was correlational. the sample under investigation consisted of 302 students studying at tehran universities in 2020-2021, selected using convenience sampling. social anxiety (spin, connor et al., 1979), young schema questionnaire (ysq, young and brown, 2003), and body image concern inventory (bici, littleton et al., 2005) were used to collect information. spss-24 and amos software were used for data analysis. the results showed that incompatible schemas have a positive and significant effect on body image concern (β=0.65) and sad (β=0.48), body image concern has a positive and significant effect on sad (β=0.43) (p<0.05), the results of the bootstrap test showed that incompatible schemas have an important indirect effect on sad (β=0.28) with the mediating role of body image concern. it can be said that body image concern has a mediating role between these two variables. the results showed that the total effect of incompatible schemas on body image concern was (β=0.77) (p<0.05). these findings highlight the importance of identifying and treating maladaptive schemas in reducing social anxiety, and they introduce body image concern as a significant factor in the development and reinforcement of social anxiety. therefore, paying attention to these factors can be beneficial in designing effective intervention and treatment programs for reducing social anxiety in students.