مدل‌یابی نقش رابطه والد – فرزندی، خودکنترلی، مهارت‌های اجتماعی، هیجان‌خواهی در اعتیادپذیری به ‌واسطه تکانشگری و سبک‌های مقابله‌ای در نوجوانان

هدف پژوهش حاضر تعیین نقش رابطه والد-فرزندی،‌ خودکنترلی، مهارت‌های اجتماعی و هیجان‌خواهی به‌ واسطه تکانشگری و سبک‌های مقابله‌ای در اعتیادپذیری نوجوانان افغانستانی مقیم ایران بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی در قالب مدل معادلات ساختاری بود. 312 نوجوان افغانستانی پسر مقیم اصفهان به شیوه نمونه‌گیری در دسترس در زمستان 1401 و بهار 1402 انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسش‌نامه آمادگی به اعتیاد وید و همکاران (1992)، مقیاس رابطه والد–فرزندی فاین، مورلند و شوبل (1983)، مقیاس خودکنترلی تانجنی (2004)، پرسش‌نامه مهارت‌های اجتماعی ماتسون (1983)، مقیاس هیجان‌خواهی زاکرمن (1978)، مقیاس تکانشگری بارت (2004) و مقیاس سبک‌های مقابله‌ای اندلر و پارکر (1990) بودند. نتایج مدل ساختاری و آزمون بوت استراپ نشان داد که هیجان‌خواهی، تکانشگری و مهارت‌های اجتماعی و سبک مقابله‌ای هیجان‌مدار تاثیر مثبت و خودکنترلی و رابطه والد-فرزندی تاثیر منفی و معناداری بر اعتیادپذیری نوجوانان افغانستانی داشت. همچنین تکانشگری نقش واسطه‌ای معناداری در بین رابطه مهارت‌های اجتماعی و هیجان‌خواهی با اعتیادپذیری دارد، علاوه بر آن رابطه والد-فرزندی و خودکنترلی نیز به واسطه سبک مقابله‌ای هیجان‌مدار تاثیر معناداری بر اعتیادپذیری دارد. در مجموع نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تکانشگری و هیجان‌خواهی بالا، سبک های مقابله ای نامناسب، خودکنترلی و مهارت های اجتماعی پایین و همچنین رابطه والد-فرزندی ضعیف سبب اعتیادپذیری در نوجوانان افغانستانی می‌شود که با تنظیم برنامه‌های مداخله‌ای مبتنی بر این عوامل و سعی در جهت ارتقاء آن‌ها می‌توان در جهت پیشگیری و یا کاهش اعتیادپذیری در نوجوانان افغانستانی اقدام کرد.

modeling the role of parent-child interaction، self-control، social skills، and emotion-seeking in addictability with mediating impulsivity and coping styles in adolescents

the aim of present study was to determine the role of parent-child interaction، self-control، social skills، and emotion-seeking in addictability with mediating impulsivity and coping styles in afghan adolescents residing in iran. the research method was descriptive correlational in the form of a structural equation model. 312 afghan adolescent boys living in isfahan were selected by sampling procedure available in winter 2023 and spring 2023. the instruments used in this study included the weed and et al addiction potential scale (1992)، fine، moreland and schubel's parent-child relationship scale (1983)، tangney's self-control scale (2004)، matsons social skills questionnaire (1983)، zuckerman's emotion-seeking scale (1978)، bart's impulsivity scale (2004)، and endler and parker's coping styles scale (1990). the results of structural equation modeling and bootstrap test showed that emotion-seeking، impulsivity، social skills، and coping style had an effect positive and self-control effect and the parent-child relationship had a negative and significant effect on the addictability of afghan adolescents. also، impulsivity had a significant mediating role in the relationship between social skills and emotion-seeking with addictability، in addition to that، parent-child interaction and self-control also had a significant effect on addictability through emotion-oriented coping style. the results of this study showed that high impulsivity and emotion-seeking، inappropriate coping styles، self-control، and low social skills، as well as weak parent-child interaction cause addictability in afghanistan adolescents، that with setting intervention programs based on these factors and trying to improve them، can take action for the prevention or reduce addictability in afghanistan adolescents.