نقش خودکارآمدی، چشم‌انداز زمان و فشار همرنگی در گرایش به سوءمصرف مواد و سیگار کشیدن در دانشجویان

شناسایی عوامل پیش‌بینی‌کننده‌ی گرایش جوانان به مواد مخدر گامی مهم در پیشگیری از این آسیب اجتماعی محسوب می‌شود. مطالعه‌ی حاضر با هدف بررسی نقش مجموعه‌ای از عوامل فردی و اجتماعی و تعامل آن‌ها در شکل‌دهی به وسوسه‌ی سیگار کشیدن و مصرف مواد مخدر در میان دانشجویان انجام شد.شرکت‌کنندگان 766 دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی بودند که به مقیاس‌های چشم‌انداز زمان و خودکارآمدی و سوالاتی درباره‌ی میزان محبوبیت در میان خانواده و دوستان، وسوسه‌ی مصرف سیگار و مواد مخدر و فشار اجتماعی پاسخ دادند. به‌منظور تعیین پیش‌بین‌های گرایش به مصرف مواد مخدر و سیگار کشیدن از تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی استفاده شد. در گام اول متغیرهای جمعیت‌شناختی، در گام دوم خودکارآمدی، چشم‌انداز زمان، محبوبیت اجتماعی و فشار اجتماعی و در گام سوم تعامل فشار اجتماعی با سایر پیش‌بین‌ها وارد شد.دین‌داری، حال‌گرایی لذت‌طلبانه، محبوبیت در خانواده و فشار اجتماعی گرایش به سیگار کشیدن را پیش‌بینی کردند. گرایش به مصرف مواد مخدر نیز توسط وضع تاهل والدین، دین‌داری، خودکارآمدی، فشار اجتماعی و تعامل فشار اجتماعی با هرکدام از متغیرهای جنسیت، ادراک اخلاقمندی، خودکارآمدی، آینده‌گرایی و حال‌گرایی تقدیرنگر پیش‌بینی شد. بنا بر اثرات تعاملی، اثر فشار اجتماعی بر گرایش به مصرف مواد برای مردان و نیز افراد دارای خودکارآمدی، ادراک اخلاقمندی، آینده‌گرایی و حال‌گرایی تقدیرنگرِ پایین‌تر، قوی‌تر بود.علی‌رغم نقش قابل‌توجه فشار اجتماعی در شکل‌دهی به وسوسه‌ی مصرف مواد مخدر، این اثر توسط خودکارآمدی، ادراک اخلاقمندی و چشم‌انداز زمان تعدیل شد؛ بنابراین، طراحی مداخلاتی معطوف به این تعدیلگرها می‌تواند از آسیب ناشی از قرار گرفتن در معرض فشارهای اجتماعی بکاهد.

The role of Self-efficacy, Time Perspective, and Conformity Pressure in Temptation for Smoking and Substance Use among University Students

Identifying factors which contribute to young adults rsquo; temptation for substance use is a significant step toward prevention of this social harm. The current study aimed to examine the role of a set of personal and social factors and their interaction in shaping temptation for cigarette smoking and substance use among university students.Participants were 766 students at Shahid Beheshti University who responded to selfefficacy and time perspective measures, as well as questions concerning popularity among family and friends, temptation for smoking/substance use, and social pressure. Hierarchical regression analysis was performed to determine predictors of temptation for substance use and smoking. In the first step, demographic variables, in the second step, selfefficacy, time perspective, social popularity, and social pressure, and in the third step the interaction of social pressure with the other predictors were entered.Religiosity, present hedonism, popularity among family, and social pressure predicted temptation for smoking cigarettes. Further, substance temptation was determined by parents rsquo; marital status, religiosity, selfefficacy, social pressure, and the interaction of social pressure with either of the variables gender, perceived morality, selfefficacy, futurism, and present fatalism. As revealed by interactive effects, the effect of social pressure was stronger for men and individuals lower in either selfefficacy, perceived morality, futurism, or present fatalism.Despite the noticeable role of social pressure in shaping temptation for substance use, this effect was moderated by selfefficacy, perceived morality, and time perspective. Therefore, designing interventions targeting these moderators can reduce the harm caused by social pressure.