ارزیابی روستاهای گردشگری ایران از لحاظ آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی با استفاده از سناریوهای فازی

آسیب‌های ژئوفیزیکی می‌تواند نمونه بارزی از عوامل و مخاطرات طبیعی موثر در توسعه روستاهای گردشگری باشد. شناخت و تحلیل روستاهای گردشگری از لحاظ آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی می‌تواند بسیار مهم و یک اقدام در راستای برنامه‌ریزی محیطی و پیشگیری از بحران باشد. در این پژوهش این موضوع برای روستاهای هدف گردشگری ایران بر اساس سناریوهای فازی در gis انجام‌شده است. روش پژوهش تحلیلی-کمی و مبتنی بر تحلیل داده‌ها بر اساس سناریوهای منطق فازی (خوش‌بینانه، بدبینانه و متعادل) در gis است. در این پژوهش متغیرهای ژئوفیزیکی شامل گسل‌های فعال؛ بافت و دانه‌بندی خاک؛ دشت‌های سیلابی؛ مناطق حفاظت‌شده؛ نقاط زمین‌لغزش؛ شیب زمین و سازندهای زمین‌شناسی استفاده شد. نتایج نشان داد بیش از 543 روستای گردشگری ایران در سناریوی بدبینانه دارای حداکثر آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی با مقدار یک؛ 201 روستا در سناریوی متعادل دارای حداکثر آسیب‌پذیری با حداکثر مقدار برابر با 0.7 و در سناریوی خوش‌بینانه، 98 روستا دارای حداکثر آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی با مقدار یک بوده‌اند. همچنین بررسی الگوی توزیع فضایی روستاهای گردشگری ایران از لحاظ میزان آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی در سه سناریوی بدبینانه، متعادل و خوش‌بینانه از طریق شاخص موران نشان داد الگوی فضایی غالب، خوشه‌ای است. در نتیجه آسیب‌پذیری روستاها تحت تاثیر عوامل جغرافیایی مختلف از جمله مسیل‌ها، سازندها، توپوگرافی، زمین‌لغزش و... است. نتیجه آنکه روستاهای گردشگری قابل‌توجه ای در معرض خطرات ژئوفیزیکی قرار دارند که بایستی رویکرد مناسب با توجه به اولویت برای مدیریت و پیشگیری از مخاطرات برای آن‌ها اتخاذ شود.

the evaluation of tourist villages of iran in terms of geophysical vulnerability using fuzzy scenarios

part of the development of tourist villages depends on the environmental parameters and their optimal management. in this context, geophysical damages can be a clear example of factors and natural hazards that are effective in the development of tourist villages. therefore, the recognition and analysis of tourist villages in terms of geophysical vulnerability can be very important, and action should be in line with environmental planning and crisis prevention. in this research, this topic has been done for iran's tourism target villages based on fuzzy scenarios in gis. the analytical-quantitative research method compiles and analyzes data based on fuzzy logic scenarios (optimistic, pessimistic, and balanced) in gis. in this research, geophysical variables, including active faults, soil texture and granularity, flood plains, protected areas, landslide points, land slope, and geological formations, were used. the results showed that more than 543 tourist villages of iran in the pessimistic scenario have a maximum geophysical vulnerability with a value of one; 201 villages in the balanced scenario have a maximum vulnerability with a maximum value equal to 0.7, and in the optimistic scenario, 98 villages have the maximum geophysical vulnerability with a value of 1. also, examining the spatial distribution pattern of iran's tourist villages in terms of geophysical vulnerability in three pessimistic, balanced, and optimistic scenarios through moran's index showed that the dominant spatial pattern is a cluster. as a result, the vulnerability of tourist villages is influenced by various geographical factors such as roads, formations, topography, landslides, etc. consequently, significant touristic villages are exposed to geophysical risks, which should be adopted according to the priority for risk management and prevention.