تدوین راهبردهای تامین امنیت آبی جوامع روستایی استان ایلام

آسیب‌پذیری جوامع روستایی در برابر بحران‌های مرتبط با کم‌آبی بسیار ملموس است؛ زیرا آب یک ابزار اصلی تولید در این نواحی می‌باشد و امنیت آب دارای ویژگی‌ها و آثار بزرگ اجتماعی اقتصادی و جمعیتی است و نبود امنیت آب سبب ایجاد اعتراضات و درگیری‌هایی گسترده در جوامع روستایی می‌شود. لذا با توجه به‌ضرورت موضوع و آنچه در مورد اهمیت آب و ناامنی آن در جوامع روستایی ذکر شد، هدف تحقیق حاضر تدوین راهبردهای تامین امنیت آبی در جوامع روستایی استان ایلام می‌باشد که در این راستا از رویکرد آینده‌نگاری و تکنیک تحلیل پیشران‌ها بهره برده شده است. اطلاعات موردنیاز توسط مصاحبه نیمه‌ساختارمند با 16 تن از کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی، شرکت سهامی آب منطقه‌ای و اساتید دانشگاه آزاد اسلامی در استان ایلام گردآوری شد. با استفاده از تحلیل محتوا، مصاحبه‌های جمع‌آوری‌شده تحلیل شدند و نتایج اولیه 76 مولفه بود و در ادامه این فرایند و بعد از دسته‌بندی مولفه‌ها، موارد تکراری و مشابه حذف گردید و تعداد 41 مولفه نهایی شدند. سپس ماتریس تاثیرات متقاطع طراحی گردید و برای امتیازدهی، مجدداً به مصاحبه‌شوندگان ارسال شد. وزن دهی این ماتریس به‌صورت مقایسه‌ای زوجی و میزان ارتباط مولفه‌ها با همدیگر و با اعداد بین صفر تا سه سنجیده شد. بعد از گردآوری پرسش‌نامه‌ها، داده‌های حاصله تجزیه‌وتحلیل شدند که در این بخش از نرم‌افزار میک‌مک استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که تحقق امنیت آب در منطقه موردمطالعه مستلزم توجه به حوزه‌هایی می‌باشد که بیشترین توانایی اثرگذاری بر سایر مولفه‌ها را دارند. بدین طریق که مشخص کردن متولی توسعه روستایی، سیاست‌گذاری برای مدیریت بحران در روستا، پایش و بررسی میزان مصرف آب در مزارع/ نصب کنتور دیجیتال، تغییر آب‌بها به‌تناسب نوع کشت، تشکیل انجمن‌های آب‌بران و توسعه سامانه نوین آبیاری جز مواردی هستند که می‌توانند هدف مدنظر را پوشش دهند.

strategies for ensuring water security in rural communities of ilam province

the dependence of rural communities, and especially the agricultural sector, on water resources is undeniable. during the last few decades, water shortages have caused more attention to the optimal management of these resources. water security includes the capacity of the population to protect and maintain sustainable access to sufficient quantities and quality of water for sustainable livelihoods, human well-being, and socio-economic development. this research aims to develop strategies for ensuring water security in rural communities of ilam province. this research has used the prospective approach. at first, semi-structured interviews were conducted, which were analyzed by content analysis. the sample size in the final report was 17 experts, university professors, and farmers. the results of this part were returned to the respondents for a questionnaire. this research showed that the realization of water security in the studied area requires attention to the areas that have the most significant ability to influence other components. in this way, determining the trustee of rural development, making policies for crisis management in the village, monitoring and checking the amount of water consumption in farms/installation of digital meters, changing the water price according to the type of cultivation, forming water harvesting associations and developing a new irrigation system among other things can cover the target.