بازخوانی فقهی ارث زوجه از زمین با تاکید بر بررسی ادله‌ مشهور متاخرین و سیدمرتضی

در مساله ارث زوجه از زمین، به عنوان یکی از فروعات مورد ابتلاء بحث میراث زنان، آراء مختلفی در کتب فقهی مطرح گردیده است؛ این تفاوت دیدگاه ها که منشا آن استظهار متفاوت فقها از روایات بوده است، به عرصه تقنین نیز راه یافته است به گونه ای که با اصلاحاتی که در بهمن 1387 در مواد 946 و 948 ق.م. صورت گرفت، نظریه بهره مندی زوجه از قیمت اموال غیرمنقول - قول سید مرتضی - جایگزین نظریه محرومیّت زوجه از عین و قیمت اموال غیر منقول - قول مشهور متاخّرین از فقها - شد. شائبه نفوذ رگه هایی از جریان های خواهان تساوی حقوق همه جانبه زن و مرد در برخی از استنباط های فقهی و نیز نقش برجسته مقام تقنین در صیانت از تعالیم اسلام، می طلبد که مساله ارث زوجه از زمین، با نگاهی بی طرفانه واکاوی گردد تا از رهگذر تحقیق در مستندات اقوال، زمینه برای روشن شدن نظریه صواب در مساله، فراهم آید. این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی، درصدد اثبات استحکام نظریه مشهور متاخّرین است که بر اساس آن، زوجه اعم از ذات ولد یا غیر ذات ولد از شوهر متوفّایش، از عین و قیمت زمین - چه زمین مسکونی چه زمین زراعی - ارث نمی‌برد ولی از قیمت بناء ارث می‌‌ برد.

jurisprudential investigation of wife’s inheritance from land by emphasizing famous arguments of later scholars and seyed murteza

concerning the subject of the wife’s inheritance from land, which is an adjunct issue in the field of women inheritance, various perspectives have been raised in jurisprudential books. different perspectives, which have originated from different scholars’ interpretations, have also found their way into the legislative domains, as with the amendments in the february of 2008 in articles 946 and 948 of the civil code, the theory of the wife’s share of the price of the immovable property (the view by seyed murteza) replaced the theory of the wife’s deprivation of the price of the immovable property and its kind (the view by later scholars). doubts about the influence of the egalitarian movements calling for the equality of rights between men and women in some jurisprudential inferences, and also the outstanding role of legislature in safeguarding islamic teachings require a fair investigation into the wife’s inheritance from land so that the true theory in this regard is clarified. this study used the descriptive-analytical method to demonstrate the outstanding theory of later scholars, upon which the wife, with or without children, does not inherit from her deceased husband’s price of land and its kind, either residential or agricultural, though she inherits from the price of buildings.