عوامل موثر بر شکست بهره‌برداری ذی‌نفعان از شبکۀ آبیاری و زهکشی هلیلان ایلام (مورد مطالعه: روستاهای بهره‌بردار از شبکۀ آبیاری و زهکشی هلیلان استان ایلام)

هدف این پژوهش، واکاوی مولفه‌ها و فرایندهای تعیین‌کنندۀ عملکرد تعاونی آب‌بران از منظر کشاورزان و کارشناسان محلی است تا با ارائۀ یک نظریۀ زمینه‌ای و مدل پارادایمی با رویکرد داده‌محور، سامان‌دهی نظام موجود بهره‌برداری از آب کشاورزی، برای استفادۀ مطلوب از منابع آب میسر شود.از روش تحقیق گراندد تئوری و فنون گردآوری اطلاعات از طریق مصاحبۀ عمیق و مصاحبۀ گروه متمرکز استفاده شد. تحلیل داده‌ها با کدگذاری صورت پذیرفت. داده‌ها از طریق چهار نشست مصاحبۀ گروه متمرکز با 32 نفر از بهره‌برداران شبکۀ آبیاری هلیلان استان ایلام و مصاحبه با 10 کارشناس ادارات دولتی جمع‌آوری شد.شرایط زمینه‌ای شامل 9 مقوله، شرایط مداخله‌گر شامل 3 مقوله، شرایط علی شامل 13 مقوله، راهبرد بهره‌برداران شامل 3 مقوله و پیامدها شامل 7 مقوله است. مهم‌ترین شرایط علی شامل «نبود سیاست‌گذاری مشخص در قوانین مرتبط با مشارکت مردم در مدیریت منابع آب»، «نحوۀ عملکرد و میزان هماهنگی دستگاه‌های دولتی» و «عدم استقبال کشاورزان از عضویت در تعاونی آب‌بران» بود. همچنین شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر مانند «وجود خرده‌مالکی و عدم یکپارچگی اراضی»، «تاثیر منفی تجربۀ شرکت سهامی زراعی در گذشته»، «مشکل کمبود آب» و «کاهش اعتماد بهره‌برداران به دولت» مقوله‌های اصلی مدل پارادایمی بودند.روابط منطقی بین این مقوله‌ها با مقولۀ هسته‌ای پژوهش که «شکست کارکردی نظام بهره‌برداری در شبکۀ آبیاری هلیلان» بود، به‌عنوان فرایندهای منتج به بروز مقولۀ هسته‌ای و پیامدهای این فرایند تشریح و در قالب مدل ارائه شده است.

factors affecting the failure of the stakeholders of the holeylan irrigation and drainage network in ilam (case study: villages benefiting from the holeylan irrigation and drainage network in ilam province)

the purpose of this research is to analyze the perspective of farmers and pertinent local experts regarding the parameters and processes that influence the performance of abbaran cooperatives. the objective is to optimize the current system of agricultural water utilization by presenting a contextual theory and a paradigm model that is data-oriented.the current research methodology is grounded theory, and data is collected through in-depth interviews and focus group interviews. coding was employed to conduct data analysis. this investigation is conducted through four focus group interviews with 32 consumers of the holeylan irrigation network in ilam province and interviews with 10 experts from pertinent government departments.the intervention conditions consist of 3 categories, the causal conditions consist of 13 categories, the context conditions consist of 9 categories, the exploiters’ strategies consist of 3 categories, and the outcomes consist of 7 categories. “the lack of specific and clear policy in the laws related to public participation in water resource management,” “the performance and coordination level of relevant governmental agencies,” and “the lack of farmers’ willingness to join abbaran cooperatives” were identified as the most significant causal conditions. the main categories of the paradigmatic model are context and intervening conditions, including “the existence of smallholder ownership and lack of land integrity,” “the negative impact of the experience of the previous agricultural joint stock company’s in the region,” “the problem of water scarcity,” and “the reduction of exploiters’ trust in the government.”the core category of the research, which was “functional failure of the abbaran cooperatives in holeylan irrigation network,” was logically related to these categories. the processes that led to the emergence of the core category and the resulting consequences have been described and presented in the form of a model.