خدا، زمان و معرفت یقینی در فلسفه دکارت

خدا در نظام معرفت‌شناسی دکارت اساس و بنیانِ دوامِ معرفت و، درنتیجه، یقینی‌بودنِ آن است. او نه صرفاً موجودی متعالی و منفعل، بلکه موجودی فعال است که به‌صورتِ مداوم در ساختار جهان دخالت دارد و استمرار وجود پدیده‌ها و، به‌تبعِ آن، دوام معرفت را تضمین می‌کند. وابستگی یقین به خداوند معرفت شناسی دکارت را با یکی از بنیادی ترین چالش های آن مواجه می‌کند که از آن با عنوان «دور دکارتی» یاد می شود. اثبات وجود خدا برای اعتباربخشی به ادراکات واضح و متمایز ضروری است، درحالی‌که خودِ این ادراکاتِ مبنایی برای اثبات وجود خدا هستند. در ای ن مقاله، با پیوند میان نظریۀ زمان و خلق مدام در اندیشۀ دکارت، راهی برای رفع این دور ارائه می شود. دکارت به پیوستگی ذاتی میان لحظات مختلف زمان قائل نیست. پیوستگیِ زمان و بقای هر لحظه از جهان محصول عمل دائمی خداوند است. مطابقِ این خوانش، نظام معرفت‌شناسی دکارت از الهیات جدا نیست و اعتبار و بنیان معرفت به وجود خدا و ارادۀ او پیوند خورده است.

god,time, and certain knowledge in descartes' philosophy

in descartes' epistemological system, god is the foundation and basis for the duration of knowledge and its certainty. he is not merely a transcendent and passive being but an active entity who continuously intervenes in the structure of the world, ensuring the continuity of phenomena and, as a result, the coherence of knowledge. the dependence of certainty on god confronts descartes' epistemology with one of its most fundamental challenges, the cartesian circle. proving the existence of god is necessary to validate clear and distinct perceptions, while these very perceptions serve as the basis for proving god's existence. this article offers a way to resolve this circularity by linking descartes' theory of time to the notion of continuous creation. descartes does not believe in the intrinsic continuity between different moments. the continuity of time and the survival of each moment of the world are the results of god's constant action. according to this interpretation, descartes' epistemological system is not separate from theology, and the validity and foundation of knowledge are tied to the existence and will of god.