نقش عوامل بنیادی، تکنیکال و رفتاری در تصمیمات معاملاتی سرمایه‌گذاران: تحلیل محرک‌های کلیدی

در بازار سرمایه، تصمیمات سرمایه‌گذاری متاثر از عوامل متعدد و متفاوتی است که هر کدام، سهم به‌خصوصی در تبیین تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران دارند. هدف اصلی این پژوهش شناسایی تاثیر عوامل بنیادی (در هر دو سطح کلان و بازار)، تکنیکال و رفتاری بر تصمیمات معاملاتی سرمایه‌گذاران در بورس تهران براساس داده‌های ماهانه، طی دورۀ 1398 لغایت 1402 است. برای این منظور از روش‌شناسی مربوط به مدل تصحیح خطای برداری استفاده شده است. نتایج آزمون هم‎انباشتگی نشان داد که در بلندمدت، اثر عامل رفتاری (شاخص ترس و طمع) و بنیادی بازار (نسبت p/e) بر تصمیمات سرمایه‌گذاران منفی، اثر عامل بنیادی کلان (نرخ ارز) مثبت و اثر عامل تکنیکال (شاخص rsi) غیرمعنادار بوده است. به‌علاوه، تحلیل تابع ضربه واکنش تصمیمات سرمایه‎گذاران نشان داد که شوک‌های متغیرهای رفتاری، بنیادی و تکنیکال در کوتاه‌مدت تاثیر قوی بر تصمیمات سرمایه‌گذاران داشته است. در این میان، تاثیر تکانة عامل بنیادی بازار به‌طور قابل‌ملاحظه‏ای بیشتر از سایر متغیرها بوده است. آزمون تجزیه واریانس نیز حاکی از آن است که در دوره‎های اولیه (کوتاه‎مدت)، عامل رفتاری نسبت به سایر عوامل تاثیر بیشتری بر نوسانات تصمیمات سرمایه‎گذاران دارد، اما هر چه که جلوتر می‎رویم (بلندمدت) اثرگذاری عامل بنیادی بازار پررنگ‎تر می‎شود. به‌علاوه، عامل تکنیکال چه در کوتاه‌مدت و چه در بلندمدت کمترین نقش را در توضیح‎دهی نوسانات تصمیمات سرمایه‌گذاران داشته است.

the role of fundamental, technical, and behavioral factors in investors’ trading decisions: key drivers analysis

in capital markets, investment decisions are influenced by a wide range of factors, each playing a distinct role in shaping investors' decision-making processes. this study aims to examine the effects of fundamental factors (at both macroeconomic and market levels), technical factors, and behavioral factors on investors’ trading decisions in the tehran stock exchange using monthly data from 2019 to 2023. the research methodology is based on the vector error correction model (vecm). the results of the cointegration test indicate that in the long run, the behavioral factor (fear and greed index) and the market-level fundamental factor (price-to-earnings ratio) exert a negative impact on investor decisions, whereas the macroeconomic fundamental factor (exchange rate) has a positive effect. the technical factor (relative strength index) was found to be statistically insignificant. furthermore, the impulse response function revealed that short-term shocks from behavioral, fundamental, and technical variables strongly influence investor decisions, with the effect of market fundamentals being considerably more pronounced than that of other variables. the variance decomposition results also showed that in the early periods (short term), behavioral factors exert the most significant influence on fluctuations in investor decision-making. however, as time progresses (long term), the influence of market fundamentals becomes increasingly prominent. additionally, technical factors played the least role in explaining these fluctuations, both in the short and long term.