بررسی مقایسه اثر عصاره اتانولی سیاه دانه و کلرهگزیدین بر روی استرپتوکوکوس موتانس در شرایط آزمایشگاهی

خلاصه:سابقه وهدف: میکروارگانیسم‌های متعددی در تشکیل پلاک میکروبی دهان مشارکت دارند و استرپتوکوکوس موتانس یکی از عوامل مهم در پوسیدگی‌های دندانی است. از دیرباز، استفاده از ترکیبات گیاهی برای کاهش آلودگی‌های حفره دهانی مورد توجه بوده است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی مقایسه‌ای اثر عصاره اتانولی سیاه‌دانه و کلرهگزیدین بر استرپتوکوکوس موتانس در شرایط آزمایشگاهی بود.مواد و روش ها: این مطالعه که به‌ صورت تجربی بر روی سویه استاندارد استرپتوکوکوس موتانس (ptcc1687) انجام شد. عصاره اتانولی سیاه‌دانه به روش خیساندن در اتانول تهیه و خواص ضدباکتریایی آن با روش دیسک‌گذاری در محیط مولر هینتون آگار بررسی گردید. رقت‌های 0.09 تا 50 درصد عصاره بر باکتری اعمال و قطر هاله عدم رشد اندازه‌گیری شد. همچنین حداقل غلظت مهارکنندگی (mic) و حداقل غلظت کشندگی (mbc) با روش‌های microdilution broth و macrodilution broth تعیین گردید. داده‌های به‌دست‌آمده با آزمون t و نرم‌افزار spss نسخه 25 تحلیل شد.یافته ها: میانگین قطر هاله عدم رشد برای عصاره اتانولی سیاه‌دانه و کلرهگزیدین به‌ترتیب 16 و 20 میلی‌متر گزارش شد. براساس نتایج آزمون رقیق‌سازی، عصاره سیاه‌دانه در غلظت 12.5 میلی‌گرم/میلی‌لیتر حداقل اثر مهارکنندگی و در غلظت 25 میلی‌گرم/میلی‌لیتر حداقل اثر کشندگی باکتری را نشان داد. در مقابل، mic و mbc کلرهگزیدین به‌ترتیب 0.6 و 1.2 میلی‌گرم/میلی‌لیتر بود. آزمون t بیانگر تفاوت معنادار میان قطر هاله عدم رشد سیاه‌دانه و کلرهگزیدین بود. (0.05>p)نتیجه‌گیری: عصاره اتانولی سیاه‌دانه اثر مهاری مثبتی بر استرپتوکوکوس موتانس دارد، اگرچه فعالیت ضد میکروبی آن در مقایسه با کلرهگزیدین محدودتر است.

comparing the effects of black seed ethanol extract and chlorhexidine on streptococcus mutans in laboratory conditions

abstractbackground and aim: streptococcus mutans is a key contributor to dental caries. herbal compounds are increasingly explored as alternatives to chemical drugs with fewer side effects. this study compared the effect of ethanolic black seed extract and chlorhexidine on s. mutans under laboratory conditions. materials and methods: streptococcus mutans (ptcc1687) was obtained and the ethanolic black seed extract prepared by soaking in ethanol. the disk diffusion method on mueller-hinton agar was used to evaluate antibacterial activity at extract concentrations ranging from 0.09% to 50%. the diameter of inhibition zones was measured, and mic/mbc values were determined using microdilution and macrodilution methods. each experiment was repeated three times. statistical analysis was performed using the t-test in spss software version 25. results: the mean inhibition zone for the black seed extract was 16 mm, whereas chlorhexidine produced a 20 mm zone. for black seed extract, the mic was 12.5 mg/ml and the mbc was 25 mg/ml. for chlorhexidine, these values were 0.6 mg/ml (mic) and 1.2 mg/ml (mbc). the t-test showed a significant difference (p < 0.05) in inhibition zone diameters between the black seed extract and chlorhexidine. conclusion: ethanolic black seed extract displayed a positive inhibitory effect on s. mutans but was less effective than chlorhexidine. further research may focus on optimizing black seed extract’s antimicrobial properties to provide a viable natural alternative in oral health applications.