بررسی تاثیر آرایش کاشت و کاربرد علف‌کش بر جمعیت علف‌های هرز و عملکرد نخود

به‌منظور بررسی تاثیر آرایش کاشت و کنترل شیمیایی بر جمعیت علف های هرز در مزارع نخود  (cicer arietinum l.)دیم، دو آزمایش مزرعه ای و گلخانه ای طی سال زراعی 1401-1400 در آذربایجان شرقی، همدان و کرج اجرا شد. آزمایش مزرعه ای و گلخانه ای به‌ترتیب در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا شدند. در شرایط مزرعه، فاصله ردیف کشت (35 و 53 سانتی متر) و کنترل شیمیایی (شامل کاربرد علف کش های ایمازتاپیر (پرسوئیت، sl 10%) در مقدار 100 به‌تنهایی و یا در ترکیب با ماده افزودنی سیتوگیت در مقدار دو درصد و یا علف‌کش پاراکوآت (گراماکسون، sl 20%) در مقدار 600، اکسی فلورفن (گل، ec 24%) در مقدار 168، پیریدات (لنتاگران، ec 60%) در مقدار 1200، پاراکوآت (گراماکسون sl 20%) در مقدار 600 و فن مدیفام + دس مدیفام + اتوفومزیت (فن دس اتو) (بتانال پراگرس اُاف، ec 27.4%) در مقادیر 160 و 300) (همگی بر حسب میلی لیتر ماده موثره در هکتار) ارزیابی و در شرایط گلخانه تاثیر دوزهای مختلف فن دس اتو بر رشد نخود مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایش مزرعه ای و بررسی کارآیی علف کش ها در دو منطقه همدان و مراغه حاکی از برتری تیمارهای ایمازتاپیر و پاراکوآت با میزان کنترل 94.4 و 69.9 درصدی علف های هرز (با میانگین وزن خشک 7.1 و 30.7 گرم در مترمربع به‌ترتیب در همدان و مراغه) در مقایسه با شاهد هر کرت بود. عملکرد دانه نخود در مراغه و در تیمار کاربرد ایمازتاپیر + سیتوگیت (با افزایش83 درصد نسبت به شاهد آلوده)، همراه با پیریدات (با افزایش 75.4 درصد نسبت به شاهد آلوده) و پس از شاهد وجین در بالاترین مقدار بود. در منطقه همدان، بیشترین عملکرد از تیمارهای کاربرد اکسی فلورفن (با 22.7 درصد)، پیریدات (با 125.4 درصد) و ایمازتاپیر و پاراکوآت (با 111.7 درصد) (همگی نسبت به شاهد آلوده) حاصل شد. نتایج آزمایش گلخانه نشان داد که کاربرد علف کش فن مدیفام + دس مدیفام + اتوفومزیت در تمامی مراحل رشد نخود و مقدار مصرف این علف کش، به نخود خسارت می زند و از این جهت، کاربرد این علف کش و همچنین پاراکوآت به‌دلیل حذف از فهرست آفت کش های مجاز کشور، توصیه نمی شود.

study of planting pattern and herbicide effects on weed population and chickpea (cicer arietinum l.) grain yield

introduction chickpea (cicer arietinum l.), with an average production of 439 kg.ha-1, is one of the most important pulses that holds a special place in rain-fed conservation farming systems in kermanshah, kordestan and lorestan provinces of iran. recently, it covers 6.9% of the cultivated land area for agricultural products and accounts for 5.3% of the total rain-fed crop production, placing it fourth in rank. high distance between global mean of grain yield (1038 kg.ha-1) and iran (439 kg.ha-1) is significant and weeds are the most important limiting factors in chickpea production systems in iran, and due to the limited registered herbicides, increasing row spacing and using non-selective herbicides by shielded sprayers is one of the other ways for application of these herbicides in chickpea farming. optimizing chickpea row-spacing and the application possibility of non-selective herbicides in chickpea was our objective in this experiment. materials and methods in order to study planting pattern and chemical control effects on weed population and yield of rain-fed chickpea farming, two experiments conducted. field experiments were conducted in east azerbaijan and hamadan provinces and greenhouse experiment was in alborz province of iran in 2021-2022. the field and greenhouse experiments were conducted as completely randomized block design and a completely randomized design with four replications, respectively. in field experiment, two intra-rows spacing of chickpea (35 and 53 cm) and seven herbicides (including: imazethapyr (pursuit® sl 10%) at a rate of 100 ml.ai ha-1, imazethapyr (pursuit® sl 10%), at a rate of 100 ml.ai.ha-1 +cytogate (at a rate of 2%), oxyfluorfen (goal® ec 24%), at a rate of 168 ml.ai.ha-1, phenmedipham + desmedipham +ethofumesat (betanal progress of®. ec 27.4%), in two rates: 160 and 300 ml.ai.ha-1, protected application of imazethapyr (pursuit® sl 10%), at a rate of 100 ml.ai.ha-1+ paraquat (gramoxone® sl 20%), at a rate of 600 ml.ai.ha-1, protected application of paraquat (gramoxone® sl 20%), at a rate of 600 ml.ai.ha-1, pyridate ((lentagran®  ec 60%), at a rate of 1200 ml.ai.ha-1 and control were evaluated. in green house experiment, different doses of phenmedipham+ desmedipham+ ethofumesat (betanal progress of® in 411, 548, 685 and 822 ml.ai.ha-1) and its application time (2, 4, 6 and 8 leaf stages) were tested. weed dry weight, visual evaluation and chickpea grain yield were evaluated 30 days after treatments and in the end of experiment and data were analyzed by sas, mstatc and sigmaplot software and means were compared by duncan. results and discussiondominant weeds in two locations were alyssum spp., descurainia sophia, acroptilon repens, galium aparin, polygonum aviculare, astragalus sp., euphorbia spp., fumaria parviflora, poa spp., gypsophila spp., allium spp., falcaria vulgaris and geranium spp. field results indicated that all herbicides had the same effect on the weed dry weight and chickpea grain yield at both planting row distance. therefore, the distance between chickpea planting rows can be increased up to 53 cm for the use of shielded sprayers. in terms of herbicide efficacy in the hamadan and maragheh regions, protected application of imazethapyr + paraquat was found to be the best treatment for weed control. this treatment resulted in an average weed dry weight of 1.7 grams per square meter in hamadan and 7.3 grams per square meter in maragheh. with this treatment, weed dry weight was reduced by approximately 94.4% and 69.9% compared to the control, respectively. chickpea grain yield was highest with imazethapyr + cytogate and pyridate, resulting in an increase of approximately 83% and 75.4%, respectively, compared to the control in maragheh region. in hamadan region, oxyfluorfen showed an increase in chickpea grain yield up to 122.7%, pyridate up to 125.4%, and imazethapyr + paraquat up to 111.7% compared to the control.