تحلیل عاملیت و ساختار در بستر مجازی؛ پاییدن آزارگون مجازی از منظر تئوری کنش موقعیت‌مند

پاییدن آزارگون مجازی که با استفاده نادرست از فناوری‌های ارتباطی برای مزاحمت، تهدید یا نظارت آزاردهنده بر سایر کاربران بازنمایی می‌شود، یکی از اشکال نوپدید رفتارهای مخرب در شبکه‌های اجتماعی است. هدف اصلی این مقاله شناسایی تاثیر ارزش‌های اخلاقی، خودکنترلی، بازدارندگی ادراکی و بستر اخلاقی بر وقوع پاییدن آزارگون مجازی در دوگانه عاملیت و ساختار است. روش مقاله از نوع توصیفی-همبستگی است و جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه تهران می‌باشند. با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 304 نفر از دانشجویان دانشکده‌های دانشگاه تهران انتخاب شدند. ابزارهای این مقاله عبارت‌اند از: مقیاس‌های پاییدن آزارگون مجازی، ارزش‌های اخلاقی، خودکنترلی، بستر اخلاقی و بازدارندگی ادراکی. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار smartpls نسخه 4 تحلیل شد. نتایج حاکی از آن بود که هر دو سازه تمایلات کجروانه (ضریب بتا: 41/0) و بستر جرم‌زا (ضریب بتا: 37/0) تاثیر معناداری بر مبادرت به پاییدن آزارگون مجازی دارند. به‌طور مشابه، مسیر تعدیل‌گر تمایلات کجروانه × بستر جرم‌زا بر مبادرت به پاییدن آزارگون مجازی (ضریب بتا: 17/0) نیز معنادار است. یافته‌ها نشان‌دهنده اهمیت هم‌زمان عاملیت، ارزش‌های اخلاقی و خودکنترلی، ساختار، بستر اخلاقی و بازدارندگی ادراکی در بروز پاییدن آزارگون مجازی است. بر این اساس، طراحی مداخلات آموزشی و فرهنگی با هدف ارتقای ارزش‌های اخلاقی و تقویت خودکنترلی در میان دانشجویان ضروری به نظر می‌رسد. همچنین، بازنگری در سیاست‌های نظارتی و آموزشی برای ایجاد بستری سالم‌تر در فضای مجازی توصیه می‌شود.

analysis of agency and structure in virtual platforms; exploring cyberstalking through the lens of situational action theory

cyberstalking, which is represented by the improper use of communication technologies to harass, threaten, or harassingly monitor other users, is considered one of the emerging forms of destructive behaviors in social networks. the present study, using the situational action theory, examined this phenomenon and the factors affecting it. the main goal of this study is to identify the effects of moral values, self-control, perceived deterrence, and moral context on the occurrence of cyberstalking in the duality of agency and structure. the research method is descriptive-correlational and the statistical population includes students at the university of tehran. using multi-stage cluster sampling, 304 students from the faculties of the university of tehran were selected. the research tools include scales of cyberstalking, moral values, self-control, situational morality, and perceived deterrence. data were analyzed using structural equation modeling in smartpls software version 4. the findings showed that both propensity to deviance (beta coefficient: 0.41) and criminogenic setting (beta coefficient: 0.37) were significantly associated with cyberstalking perpetration. the moderating effect of propensity to deviance on the relationship between criminogenic setting and cyberstalking perpetration (beta coefficient: 0.17) was also significant. the findings indicate the simultaneous importance of agency - moral values and self-control - and structure - the situational morality and perceived deterrence - in the occurrence of cyberstalking. accordingly, designing educational and cultural interventions with the aim of promoting moral values and strengthening self-control among students seems necessary. also, a review of supervisory and educational policies is recommended to create a healthier environment in cyberspace.