جامعه‌شناسی در مواجهه با علوم شناختی؛ تاملی میان‌رشته‌ای

امروزه با ظهور حوزه‌های جدید علم لزوم بازنگری آثار کلاسیک و به‌روزکردن نظریه‌های مطرح در صورت‌های کلاسیک علم و ایجاد یک حوزه میان‌رشته‌ای از هر زمان دیگر ضروری‌تر است. یکی از این عرصه‌های نوظهور، علوم شناختی است که با نظریه‌ها و مفاهیم تامل‌برانگیزی که در زمینه مطالعات ذهن/شناخت مطرح کرده است، هر علمی که به موضوع ذهن و چرایی و چگونگی رفتار و عمل انسان‌ها علاقمند است را وادار می‌کند تا با دستاوردهای آن موضعی اتخاذ کند. از جمله این علوم، علوم اجتماعی به‌طور کل و جامعه/انسان‌شناسی به‌طور خاص است که در چند دهه اخیر اندیشمندان آن تلاش کرده‌اند تا با بازنگری مفاهیم اساسی و نظریه‌های خود در آیینه دستاوردهای علوم شناختی، به‌خصوص روان‌شناسی و عصب‌شناسی شناختی، طرح حوزه میان‌رشته‌ای جدیدی با عنوان جامعه‌شناسی شناختی را دربیندازند. البته مانند برخی علوم تازه تاسیسی که ریشه در آرای کلاسیک‌ها و چشم به دستاوردهای علوم جدیده دارد، گفتمان‌های متداول در جامعه‌شناسی شناختی نیز دچار کشمکش‌هایی از درون هستند. این مقاله سعی دارد تا با روشی تحلیلی-توصیفی نگاهی به تاریخچه رویکردها و سنت‌های این علم نوخاسته بیندازد و با شناسایی و معرفی گفتمان‌های مطرح در آن و مشخص کردن تنش‌های میان این گفتمان‌ها نشان دهد که چگونه می‌توان با پیش گرفتن مسیری میانه در بین دو خوانش تقلیل‌گرا و انزواگرا از رابطه بین فرهنگ و شناخت امکان گفت‌وگوی موثر و هم‌افزای جامعه‌شناسی و علوم شناختی را زیر عنوان جامعه‌شناسی شناختی فراهم آورد.

sociology in the face of cognitive sciences; an interdisciplinary reflection

in today’s rapidly evolving academic landscape، the emergence of new sciences necessitates a reevaluation of classic theories and concepts through an interdisciplinary lens. one notable field making waves is cognitive science، which offers compelling theories and insights into the workings of the mind and cognitive processes. this has prompted scholars interested in the interplay between cognition and culture to critically assess the contributions of cognitive studies to our understanding of social and cultural phenomena. among the disciplines affected are the social sciences، particularly sociology. over the past few decades، sociologists have sought to revise their foundational concepts and theories in light of findings from cognitive science، especially those from cognitive psychologists and neuroscientists. this has led to the establishment of a new interdisciplinary field known as cognitive sociology. however، like any emerging discipline، cognitive sociology grapples with internal tensions stemming from differing perspectives. this article aims to explore the historical approaches and traditions within this nascent field using an analytical-descriptive method. it will demonstrate how adopting a balanced perspective between strong and weak interpretations of the relationship between culture and cognition can foster a productive and synergistic dialogue between sociology and cognitive sciences، ultimately enriching the field of cognitive sociology.