strategic patience or strategic shift? analyzing iran's regional diplomacy in the post-abraham accords era

This article examines the evolving trajectory of iran's regional diplomacy in the aftermath of the abraham accords (2020), which marked a significant realignment in middle eastern geopolitics by normalizing relations between israel and several arab states. the core question explored is whether the islamic republic of iran continues to adhere to its long-standing doctrine of “strategic patience” or is transitioning toward a more adaptive diplomatic posture in response to emerging regional alignments. using a qualitative analysis of official policy statements, regional diplomatic developments, and doctrinal texts in persian and arabic, the study investigates iran's evolving strategy through the dual lenses of geopolitical realism and islamic theological frameworks, particularly the doctrine of velayat-e faqih (guardianship of the jurist). the article argues that iran's foreign policy exhibits a hybrid model: while ideological commitments to anti-zionism and islamic solidarity remain central, there are growing signs of pragmatic engagement, especially in tehran's rapprochement with saudi arabia, the uae, and iraq. this pragmatic turn is articulated through shiite concepts such as maslahat (public interest) and hikmah (strategic wisdom), which enable the islamic republic to recalibrate its diplomacy without compromising core ideological principles. the findings reveal a nuanced shift toward a dual-track strategy that balances deterrence with diplomacy and resistance with regional dialogue, allowing iran to navigate its theological commitments amid rapidly shifting regional dynamics. ultimately, the article contributes to the broader discourse on the intersection of religion and foreign policy in the middle east, offering insights into how revolutionary states adapt to transformation within the international order.

صبر استراتژیک یا تغییر استراتژیک؟ تحلیل دیپلماسی منطقه‌ای ایران در دوران پس از توافقات ابراهیم

چکیده:این مقاله به بررسی تحولات دیپلماسی منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران پس از توافقات ابراهیم (2020) می‌پردازد؛ توافقاتی که نقطه عطفی در نظم ژئوپلیتیکی خاورمیانه ایجاد کرده و آغازگر روند عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و چند کشور عربی بوده‌اند. پرسش اصلی مقاله این است که آیا ایران همچنان به دکترین دیرپای «صبر استراتژیک» پایبند است یا به‌سوی یک تغییر راهبردی جدید در حال حرکت است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل کیفی و با تکیه بر بیانیه‌های رسمی، تحولات دیپلماتیک منطقه‌ای، و منابع دکترینال فارسی و عربی، به بررسی این مسئله از منظر واقع‌گرایی ژئوپلیتیکی و مبانی الهیاتی شیعی، به‌ویژه نظریه ولایت فقیه، می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سیاست خارجی ایران مدل ترکیبی از تعهدات ایدئولوژیک و محاسبات عمل‌گرایانه را دنبال می‌کند. در حالی که اصول ضد صهیونیستی و همبستگی اسلامی حفظ شده‌اند، نشانه‌هایی از انعطاف‌پذیری دیپلماتیک در تعاملات با کشورهای منطقه مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق مشاهده می‌شود. این چرخش عمل‌گرایانه با استفاده از مفاهیمی چون «مصلحت» و «حکمت» در فقه شیعه توجیه می‌شود. در نتیجه، جمهوری اسلامی راهبردی دوگانه را اتخاذ کرده است که تلفیقی از بازدارندگی و تعامل دیپلماتیک، و مقاومت همراه با گفت‌وگوی منطقه‌ای را در بر می‌گیرد. این مقاله در تلاش است تا با تحلیل پیوند دین و سیاست خارجی در خاورمیانه، درک عمیق‌تری از نحوه تطبیق دولت‌های انقلابی با نظم منطقه‌ای در حال تحول ارائه دهد.