تاثیر باکتری bacillus thuringiensis subsp. kurstaki در اختلاط با نیمارین و ماترین روی آفت جنگلی پروانه ابریشم‏باف ناجورlymantria dispar

سابقه و هدف: ابریشم‏باف ناجورlymantria dispar l.  از آفات مهم درختان جنگلی و باغی محسوب می‏شود. این آفت روی طیف گسترده‏ای از گونه‏‏‏های درختی و درختچه‏ای تغذیه می‏کند. تغذیه از برگ‏‏‏های درختان توسط لارو‏‏‏های این آفت موضوعی بسیار شایع است. میزان رشد و تولید درختان آلوده به این آفت، حتی اگر خشک نشوند، در سال‏‏‏های بعد کاهش می‏یابد و این درختان متحمل خسارت جبران‏ناپذیری می‏شوند. کنترل شیمیایی آن موجب مخاطرات جدی مانند از بین بردن دشمنان طبیعی، مقاومت آفات، طغیان آفات جدید و آلودگی محیط‏زیست می‏شود، بنابراین، در این پژوهش تاثیر آفت‏کش‏‏‏های گیاهی نیمارین و ماترین در اختلاط با آفت‏کش میکروبی باکتری  bacillus thuriugiensis subsp. kurstaki (btk)در کنترل لارو‏‏‏های ابریشم‏باف ناجور l. dispar ارزیابی شد.مواد و روش‏‏‏ها: توده‏‏‏های تخم پروانه ابریشم‏باف ناجور از صنوبر‏‏‏های (populous nigra l.) آلوده به این آفت در پردیس نازلوی دانشگاه ارومیه در سال 1402 جمع‏آوری و روی برگ‏‏‏های جوان و تازه صنوبر در اتاقک رشد (ژرمیناتور) پرورش داده شدند. برگ‏های صنوبر روزانه بررسی و با برگ‏های جوان و تازه جایگزین شد. باکتری مورد‏استفاده در این پژوهش فرمولاسیون تجاری belthirul بر پایه btk تولید کشور اسپانیا و شرکت پروبلت (probelte) مادرید بود. حشره‏کش گیاهی نیمارین (neemarin ec15%) عصاره گیاه چریش indica juss a.  azadirachtaو حاوی آزادیراختین، ساخت کشور هندوستان است. این حشره‌کش از موسسه تحقیقات گیاه‏پزشکی کشور تهیه شد. ماترین با نام تجاری روی آگرو (rui agro) حشره‏کشی تماسی و گوارشی است و فراورده عصاره ریشه گیاهی تلخ‏بیانsophora flavescens ait.  ساخت کشور چین است. این حشره‌کش زیر نظر شرکت اکوسرت (ecocert)  فرانسه تولید می‌شود. آزمایش‏‏‏های زیست‏سنجی شامل تاثیر نیمارین، ماترین و باکتری btk و اختلاط آنها، همچنین تاثیر غلظت زیرکشنده (lc25) آنها در دگردیسی آفت شامل تبدیل مرحله لاروی به شفیره و مرحله شفیرگی به حشره کامل در شرایط آزمایشگاهی داخل اتاقک رشد با دمای 2±27 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±65 درصد روی لارو‏‏‏های سن دوم و سوم آفت انجام شد. همچنین، اثر غلظت‏های توصیه‏شده ترکیبات در شرایط صحرایی روی لارو‏‏‏های سن سوم این آفت بررسی و ارزیابی گردید.نتایج و یافته‏‏‏ها: نتایج حاصل از تجزیه پروبیت غلظت‏‏‏های مختلف نیمارین 150.00، 267.50، 385.00، 502.50 و 620.00، ماترین 22.50، 38.25، 54.00، 69.75 و 85.50 و باکتری btk 300.00، 712.50، 1125.00، 1537.50 و 1950.00 پی‏پی‏ام بعد از 24 و 48 ساعت نشان داد با توجه به lc50 حاصل، ماترین سمیت بیشتری نسبت به نیمارین و باکتری btk دارد. همچنین در بررسی اثر تلفیقی ترکیبات، نتایج نشان داد، در سطح اطمینان 95 درصد بین تیمار‏‏ها اختلاف معنی‏داری وجود دارد و ترکیب نیمارین و ماترین با یکدیگر و با باکتری btk بیشترین درصد کنترلی را بعد از 72 ساعت روی هر دو سن لاروی داشت. در بررسی تاثیر ترکیبات روی لارو‏‏های سن سوم پروانه ابریشم‏باف ناجور در شرایط صحرایی در تمام روز‏‏های بعد از محلول‏پاشی، بیشترین تلفات روی لارو سن سوم مربوط به تیمار ترکیب نیمارین+ ماترین و در مرحله بعد ترکیب ماترین+ btk به دست آمد و در ارزیابی تاثیر غلظت زیرکشنده، نیمارین (136.94 پی‌پی‌ام)، ماترین (15.92 پی‌پی‌ام) و باکتری btk (302.75 پی‌پی‌ام) روی تبدیل مرحله لاروی به شفیره و مرحله شفیرگی به حشره کامل، بیشترین میزان بازدارندگی در تیمار نیمارین مشاهده شد.نتیجه‏گیری: با در نظر گرفتن محدودیت استفاده و ‏‏اثرهای سوء آفت‏کش‏‏‏های شیمیایی، استفاده از ترکیبات بیولوژیک و گیاهی در کنترل آفات ضروریست. نتایج این بررسی نشان داد، در کنترل مرحله لاروی این آفت در شرایط آزمایشگاهی و صحرایی و تاثیر روی چرخه زندگی با استفاده از غلظت‏‏‏های زیر‏کشنده، این سه ترکیب زیستی از ظرفیت بالایی برخوردارند، همچنین می‏توان به‏صورت اختلاط برای افزایش تاثیر استفاده کرد، بنابراین، در کنترل لارو‏‏‏های این آفت و آفت‏های مشابه در ‏‏باغ‏ها و جنگل‏ها توصیه می‏شود.

effect of bacillus thuringiensis b. in mixed with neemarin and matrine against forest pest, lymantria dispar l.

background and objectives: the gypsy moth, lymantria dispar l., is one of the most significant pests of forest and orchard trees, feeding on a wide range of tree and shrub species. larval feeding on tree leaves is a common occurrence that severely impacts tree growth and productivity. even if infested trees do not die, they experience significant reductions in growth and yield in subsequent years, leading to irreversible damage. chemical control poses serious risks, including the destruction of natural enemies, pest resistance, secondary pest outbreaks, and environmental pollution. therefore, this study aimed to evaluate the efficacy of botanical pesticides neemarin and matrine, in combination with the microbial pesticide bacillus thuringiensis subsp. kurstaki (btk), for controlling l. dispar larvae.methodology: egg masses of l. dispar were collected from infested black poplar (populus nigra l.) trees on the nazloo campus of urmia university in 2023 and reared on fresh poplar leaves in a growth chamber. the leaves were replaced daily with fresh ones. the microbial pesticide used was the commercial formulation belthirul, based on btk (problet, madrid, spain). neemarin (neemarin ec15%) is an azadirachta indica juss a. extract containing azadirachtin, manufactured in india and procured from the iranian research institute of plant protection. matrine (brand name: rui agro) is a contact and oral insecticide derived from sophora flavescens ait., produced in china under the supervision of ecocert france. bioassay experiments were conducted to assess the effects of neemarin, matrine, and btk individually and in combination on second and third instar larvae. additionally, the impact of sublethal concentrations (lc25) of these compounds on pest metamorphosis (larval-to-pupal and pupal-to-adult transformation) was evaluated under laboratory conditions using a germinator (27±2 °c, 65±5% relative humidity). the effectiveness of recommended concentrations was also tested on third instar larvae under field conditions.results: probit analysis of different concentrations of neemarin (150.00, 267.50, 385.00, 502.50, 620.00 ppm), matrine (22.50, 38.25, 54.00, 69.75, 85.50 ppm), and btk (300.00, 712.50, 1125.00, 1537.50, 1950.00 ppm) after 24 and 48 hours showed that matrine had higher toxicity (lower lc50) than neemarin and btk. the combined treatments demonstrated significant differences (p<0.05), with the neemarin+matrine+btk mixture causing the highest larval mortality after 72 hours in both instars. under field conditions, the highest third instar larval mortality was observed in the neemarin+matrine treatment, followed by matrine+btk. evaluating sublethal concentrations of neemarin (136.94 ppm), matrine (15.92 ppm), and btk (302.75 ppm) on larval metamorphosis revealed that neemarin had the highest inhibitory effect on larval transformation to pupae and pupal development into adults.conclusion: given the limitations and adverse effects of chemical pesticides, the use of biological and botanical alternatives for pest control is essential. the results of this study demonstrated that these biological compounds, both individually and in combination, effectively control l. dispar larvae under laboratory and field conditions. additionally, sublethal concentrations significantly disrupted the pest’s life cycle. therefore, these bio-insecticides, particularly in combination, can be recommended as effective alternatives for managing l. dispar larvae and similar pests in forests and orchards.