تحلیل گستره مکانی مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیج‌فارس و اثربخشی آنها در حفاظت از آبسنگ‏‏های مرجانی

مناطق دریایی تحت حفاظت‏ توسط دولت‏ها و سایر نهادها برای محدود کردن دسترسی به محیط‏های دریایی تعیین شده‏اند تا انعطاف‏پذیری اکوسیستم‏های شکننده مانند صخره‏های مرجانی را در برابر آشفتگی‏ها افزایش دهند، حتی زمانی که تهدیدها در خارج از گستره جغرافیایی آنها رخ می‏دهند. در این پژوهش، اطلاعات کمّی مناطق حفاظت‏شده خلیج‏فارس مورد مداقّه و اثربخشی آن‏ها در حفاظت از اکوسیستم مرجانی به عنوان یک تاکسون جانوری آسیب‏پذیر نسبت به آشفتگی‏های انسانی مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، گستره جغرافیایی مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیج‌فارس از پایگاه داده جهانی مناطق تحت حفاظت استخراج و با اطلاعات مناطق تحت حفاظت سازمان محیط‏زیست ایران تکمیل شد. سپس، درصد همپوشانی مکانی زیستگاه‏های مرجانی با شبکه مناطق تحت حفاظت در خلیج‏فارس، محاسبه شد. بر اساس تحلیل‏های این مطالعه، در سرتاسر خلیج‌فارس 28 منطقه تحت حفاظت‏ وجود دارد که تمام یا بخشی از گستره آن‏ها در دریا واقع شده است. بخش دریایی آن‏ها گستره‏ای کمتر از 7 درصد خلیج‏فارس را در برمی‏گیرد که نیمی از این مناطق دارای مساحت کمتر از حد موثر 100 کیلومترمربع هستند. بعد از عمان با 70 درصد، بحرین با 18 درصد بیشترین میزان حفاظت نسبی را از خلیج‏فارس به عهده دارد. همچنین، تنها 27 درصد از صخره‎های مرجانی خلیج‏فارس توسط شبکه مناطق دریایی تحت حفاظت‏ محافظت می‏شوند. طبق نتایج، مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیج‏فارس از نظر وسعت و معرف بودن، کارایی کافی در حفاظت از تنوع‏زیستی دریایی را نداشته و برای رسیدن به هدف 30 درصد حفاظت تا سال 2030 نیازمند گسترش شبکه مناطق تحت حفاظت با شناسایی مناطق مهم اکولوژیکی خلیج‏فارس است.

spatial analysis of marine protected areas of the persian gulf and their effectiveness in protecting coral reefs

marine protected areas (mpas) are designated by governments and other institutions to restrict access to marine environments to increase the resilience of fragile ecosystems such as coral reefs to disturbances, even when threats occur outside their geographic boundaries. in this study, quantitative information on protected areas in the persian gulf (pg) was reviewed and their effectiveness in protecting coral ecosystems as a vulnerable faunal taxon to human disturbances was examined. for this purpose, the geographical extent of marine protected areas in the pg was extracted from the global database of protected areas and supplemented with information on protected areas from the iranian department of environment (doe). then, the percentage of spatial overlap of coral habitats with the network of mpa in the pg was calculated. based on the analyses, there are 28 protected areas throughout the pg, all or part of which are located at sea. their marine sector covers less than 7% of the pg, with half of these areas having an effective area of less than 100 km2. after oman with 70%, bahrain with 18% provides the highest relative protection of the pg. also, only 27% of the coral reefs of the pg are protected by the network of mpas. according to the results, the marine protected areas in the pg are not sufficiently effective in protecting marine biodiversity in terms of their size and representativeness, and to achieve the target of 30% protection by 2030, the network of mpas needs to be expanded by identifying ecologically important areas of the pg.