تصاویر مرکب سیاسی‌‌غنایی در غزلیات میرزا قهرمان ‎ملایری

شاعران زبان فارسی همواره ابزارها و فنون مختلف ادبی را دست‌مایۀ هنرورزی‌های خود قرار داده‌اند. یکی از این عناصر ادبی، تصویرپردازی است که ارزش‌های زیبایی‌شناختی فراوانی دارد. میرزا قهرمان پاک‌بین ملایری نیز با علم به اهمیت تصاویر شعری در غنای جوهر ادبی کلام، از این عنصر هنری بهره برده است. این پژوهش بر آن است تا با شیوۀ توصیفی‌ - تحلیلی، به مطالعۀ تصاویر شعری در غزل‌های میرزا قهرمان ملایری بپردازد تا از این طریق، مخاطبان را با نوع جدید و کمترشناخته‎شده‏ای از تصاویر شعری که تا کنون مغفول مانده است، آشنا کند. برایند پژوهش بیانگر آن است که یکی از شگردهای سخنورِ ملایر، تلفیق تصاویر غنایی با تصاویر سیاسی و آفرینش نوعی تصویر جدید است که ما در پژوهش حاضر، آن را «تصویر مرکب» نام نهاده‎ایم. شاعر، نه در محور عمودی غزل، بلکه در یک بیت، مضامین و وقایع سیاسی عصر خویش را در قالب تصاویر ادبی عرضه کرده و این تصاویر سیاسی را به‌شکلی هنرمندانه و ترکیبی، با تصاویر غنایی در هم آمیخته‌ و تصویر مرکبی خلق کرده که با توجه به بسامد بالای آن، می‌توان گفت در ادب فارسی بی‌سابقه است. این دو تصویر از نظر زیبایی‌شناسی و معنایی، ارزش یکسانی دارند و از لحاظ گستردگی با یکدیگر برابرند و آنچنان با هم ممزوج شده‌اند که خواننده نمی‌تواند به‌راحتی یکی را بر دیگری ترجیح دهد. تلفیق خلاقانۀ این دو نوع تصویر، موجب شکل‌گیری ایهام در تصویر و به چالش کشیدن ذهن مخاطب و ابهام ادبی می‌شود که ذاتاً ارزش هنری والایی دارد.

compound political-lyrical images in mirzā ghahramān malāyeri’s sonnets

persian poets have always used various literary tools and techniques as the subject of their artistic practices. one of these literary elements is imagery, which has many aesthetic values. mirzā ghahramān pākbin malāyeri, knowing the importance of poetic images in enriching the literary essence of poetry, has also used this artistic element. this research aims to study poetic images in mirzā ghahramān malāyeri’s sonnet using a descriptive-analytical method to introduce the audience to a new and unknown type of poetic imagery that has been neglected so far. the result of the research indicates that one of malāyeri’s techniques is the combination of lyrical and political images to create of a new type of image, which we have named compound image in the present study. in a single verse, the poet presents political themes and events of his era in the form of literary images and artistically and synthetically blends these political images with lyrical images, creating a composite image with high frequency, which can be said to be unprecedented in persian literature. these two images have the same value in terms of aesthetics and meaning and are equal in terms of scope. and, these images are so intertwined that the reader cannot easily prefer one over the other. the innovative combination of these two types of images reinforces ambiguity in the image and challenges the mind with inherently high artistic value.