تحلیل نقش اغراض ثانوی گزاره‌های پرسشی در بیان وجوه پنهان معانی ایدئولوژیک (مطالعه موردی: رمان خانه ادریسی‌ها اثر علیزاده)

انواع جمله ها به لحاظ ساختاری به سه دستۀ اصلی خبری، پرسشی و امری تقسیم می شوند. هریک از این ساختارها، دارای ویژگی های نحوی منحصربه‌خود هستند که در بافت گفتمانی با نقش ها و معانی متفاوتی مرتبط می شوند. غرض اصلی از پرسش، طلب اخبار است؛ اما گاهی برای تاثیر بیشتر کلام، به‌جای سایر انواع جمله (مخصوصاً خبری)، از جمله پرسشی استفاده می‌کنند. در این پژوهش، پژوهشگر ضمن مطالعه رمان «خانه ادریسی‌ها»، جملات پرسشی آن را استخراج کرده، سپس به بررسی بسامد گزاره‌های پرسشی و کاربرد اغراض ثانوی و طبقه‌بندی این گزاره‌ها پرداخته است. بررسی انواع و بسامد هریک از اغراض ثانوی جملات پرسشی، می‌تواند ارزش سبک‌شناختی خصوصاً در شناخت افکار، اندیشه‌ها و زوایای شخصیّتی شاعران و نویسندگان داشته باشد. انواع و اغراض معانی ثانوی موجود در آثار یک نویسنده، در جامعه‌شناسی زبان و شناخت فرهنگ و اجتماع زمان او، راهنما و هدایت‌گر خوبی خواهد بود. علیزاده گاه با استفاده از گزاره‌ پرسشی، انتقادها، باورها و نگرش خود را به مخاطبش انتقال می‌دهد. پربسامدترین اغراض ثانوی گزاره‌های پرسشی در این رمان، تحیر و تعجب، تحقیر، تضاد، ملامت، ندامت و سرزنش، تاکید، شمول حکم، هشدار، نفی و انکار، منافات و... است. لازم به ذکر است که بسیاری از مولفه‌های موجود در این رمان، دربردارنده و حاوی معانی ایدئولوژیک سیاسی‌اجتماعی هستند. ازاین‌رو، این گزاره‌ها با در نظر گرفتن چنین شرایطی موردبررسی قرار می‌گیرند.

analysis of the role of secondary purposes of interrogative sentences in revealing hidden ideological meanings (case study: the house of the idrisis by alizādeh)

sentences can be structurally divided into three main categories: declarative, interrogative, and imperative. each of these structures possesses unique syntactic features that relate to different roles and meanings within a discursive context. the primary purpose of a question is to seek information; however, interrogative sentences are sometimes used instead of other sentence types, especially declarative ones, for greater impact. in this research, the interrogative sentences from the novel the house of the idrisis are extracted and examined for their frequency, secondary purposes, and classification. examining the types and frequency of secondary purposes in interrogative sentences can reveal stylistic values, particularly in understanding the thoughts, ideas, and personal perspective of poets and writers. understanding secondary purposes and their types in a writer’s works can serve as a valuable guide to the sociolinguistic aspects as well as the culture and society of their time. alizadeh sometimes conveys her criticisms, beliefs, and attitudes to the audience through interrogative sentences. the most frequent secondary purposes of the interrogative sentences in this novel include astonishment, disdain, contrast, condemnation, reproach, emphasis, inclusion of judgment, warning, negation and denial, contradiction, etc. it is worth mentioning that many components within this novel carry socio-political ideological weight, and are therefore examined with such consideration in mind.