تفکیک آثار مقیاس و تکنیکی توسعه مالی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر: شواهدی از کشورهای خاورمیانه

انرژی یکی از ارکان اصلی تولید و رشد اقتصادی است، اما وابستگی شدید به سوخت های فسیلی در کشورهای خاورمیانه، علی رغم پتانسیل بالای انرژی های تجدیدپذیر، چالش های زیست محیطی و سلامت انسانی را تشدید کرده است. توسعه مالی و fdi می توانند از طریق اثر مقیاس و اثر تکنیکی بر مصرف انرژی های تجدیدپذیر تاثیرگذار باشند. اثر مقیاس با افزایش تولید و تقاضای انرژی، اغلب موجب افزایش انتشار آلاینده ها می شود، در حالی که اثر تکنیکی از طریق انتقال فناوری و بهبود بهره وری، پایداری زیست محیطی را ارتقا می بخشد. به دلیل تضاد بالقوه بین این دو اثر و تفاوت در اثرگذاری آن ها در کشورهای مختلف، تفکیک این اثرات برای طراحی سیاست های اثربخش ضروری است.این مطالعه با بهره گیری از مدل cs-ardl و داده های پانل طی سال های 2000 تا 2021، اثرات توسعه مالی و fdi بر مصرف انرژی های تجدیدپذیر در کشورهای منتخب خاورمیانه را تحلیل می کند. نتایج نشان می دهند که در مراحل اولیه توسعه مالی و fdi، تخصیص ناکارآمد منابع و انتقال صنایع آلاینده، مصرف انرژی های تجدیدپذیر را کاهش می دهد. با این حال، در سطوح پیشرفته تر، هدایت منابع به سمت پروژه های پایدار و استفاده از فناوری های نوین، منجر به افزایش مصرف انرژی های تجدیدپذیر می شود.علاوه بر این، کیفیت نهادی و مصرف انرژی فسیلی اثر مثبتی بر مصرف انرژی های تجدیدپذیر دارند، اما وابستگی به فناوری های سنتی تاثیری منفی برجای می گذارد. این تحقیق بر ضرورت تقویت زیرساخت های مالی، جذب هدفمند سرمایه گذاری خارجی، بهبود کیفیت حکمرانی و حذف تدریجی یارانه های انرژی فسیلی تاکید دارد. یافته های پژوهش مسیری روشن برای کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و گذار به انرژی های پایدار در کشورهای خاورمیانه ارائه می دهد.

decomposing scale and technical effects of financial development and foreign direct investment on renewable energy consumption: evidence from middle eastern economies

energy is a fundamental pillar of production and economic growth, yet middle eastern countries' heavy reliance on fossil fuels, despite their renewable energy potential, has exacerbated environmental challenges and public health concerns. financial development and foreign direct investment (fdi) shape renewable energy consumption through scale and technical effects, where the scale effect increases energy demand and emissions. in contrast, the technical effect fosters sustainability via technology transfer and efficiency improvements. this study employs the cs-ardl model and panel data from 2000 to 2021 to examine the impact of financial development and fdi on renewable energy consumption in selected middle eastern countries, revealing that early-stage financial development and fdi lead to inefficient resource allocation and the relocation of polluting industries, reducing renewable energy adoption. in contrast, advanced financial growth and targeted investments enhance sustainability. additionally, institutional quality and fossil fuel consumption positively influence renewable energy use, while reliance on traditional technologies hinders progress, highlighting the need to strengthen financial infrastructure, attract targeted foreign investment, improve governance, and phase out fossil fuel subsidies to facilitate a sustainable energy transition.