اثر باکتری های ریزوسفرمحرک رشد گیاه بر صفات آگروفیزیولوژیک ارقام گلرنگ (carthamus tinctorius l) تحت شرایط دیم در منطقه ایلام

به منظور بررسی اثر باکتری های افزاینده رشد گیاه بر عملکرد دانه و تبادلات گازی ارقام گلرنگ در شرایط دیم، آزمایش مزرعه ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی سرابله، استان ایلام در سال زراعی 1401 1400 اجرا شد. تیمار های آزمایشی شامل ارقام در چهار سطح (فرامان، گلدشت، سینا و امید) و عامل منابع مختلف کودی در شش سطح (شاهد، 50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، باکتری ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮ + 50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، باکتری آزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم50 درصد کود شیمیایی نیتروژن، مخلوط باکتری ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮآزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم +50 درصد کود شیمیایی نیتروژن و 100 درصد کود شیمیایی نیتروژن مورد نیاز) بودند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس داده ها عملکرد، اجزای عملکرد و هم چنین صفات فتوسنتزی تحت برهمکنش رقم × منابع مختلف کودی معنی دار شدند. برهمکنش تیمارها نشان داد که بیش ترین تعداد غوزه در بوته، تعداد دانه در غوزه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، سرعت فتوسنتز خالص، میزان تعرق، هدایت مزوفیلی و کارایی مصرف آب فتوسنتزی از گلرنگ رقم سینا ×باکتری آزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم+ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮ+50 درصد کود شیمیایی نیتروژن به دست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد که کاربرد تلفیقی کود شیمیایی نیتروژن (به میزان 50 درصد کمتر) به همراه کود زیستی (ازﺗﻮﺑﺎﮐﺘﺮآزوﺳﭙﺮﯾﻠﯿﻮم) علاوه بر اینکه در شرایط دیم می تواند از هدر رفت کود شیمیایی نیتروژن و آلودگی محیط زیست جلوگیری گردد، می تواند باعث بهبود رشد و تولید گلرنگ رقم سینا می شود.

effect of plant growth promoting rhizohacteria on agro physiological traits of safflower cultivars (carthamus tinctorius l) under rainfed conditions in ilam region

in order to investigate the effect of plant growth promoting rhizobacteria on grain yield and gas exchange, of dry land safflower cultivars, a factorial field experiment was counducted in a randomized complete block design with three replications on the farms of sarablah agricultural research center, ilam during 2021 2022 cropping season. experimental treatments included different safflower cultivars (faraman, goldasht, sina and omid) and treatment of different fertilizer sources (without fertilizer source, 50% n fertilizer recommended, azospirillum+50% n fertilizer recommended, azetobacter+50% n fertilizer recommended, azospirillum+azetobacter+50% n fertilizer recommended and 100% n fertilizer recommended). the results of this study showed that interaction of cultivar × fertilizer sources were significant on yield, grain yield components as well as gas exchanges in safflower under dryland conditions. the highest head per plant, seed per head, 1000 grain weight, seed yield, biological yield, net photosynthesis, transpiration, mesophilic conductance and photosynthetic water use efficiency were obtained from the interaction of sina cultivar × azospirillum+azetobacter+50% n fertilizer. the results of this research showed that the combined use of nitrogen fertilizer (50% less) along with biological fertilizer (azotobacter + azospirillium) in addition to being able to avoid the wastage of nitrogen fertilizer and environmental pollution in dry land conditions, it can improve the growth and production of safflower cv. sina.