زیبایی شناسی وجه شبه در تشبیهات خمسۀ نظامی

تشبیه رایج ترین صورخیال شاعرانه و اساسی ترین رکن دستگاه بلاغی اشعار هر شاعر است، زیرا ارکان بعدی صورخیال مانند استعاره و کنایه از تشبیه ناشی می شوند. از میان چهار رکن تشبیه، وجه شبه از اهمیت بیشتری برخوردار است تا جایی که علمای بلاغت آنرا مهمترین رکن تشبیه می دانند. از میان تقسیمات متعددی که علمای بلاغت برای تشبیه قائل شده اند، دو نوع تشبیه مجمل و مفصل ( یعنی اقسام تشبیه به اعتبار حذف و ذکر وجه شبه ) و تشبیه بلیغ ( تشبیه به اعتبار حذف وجه شبه و ادات) و چگونگی آن موضوع اصلی این پژوهش است ، زیرا حذف یا ذکر وجه شبه به علل مختلفی صورت میگیرد ؛ در این مقاله کوشیده ایم ذکر ، حذف ، تازگی و تنوع وجه شبه و علل آن را در اشعار نظامی گنجوی بررسی کنیم.