هنر مناظره در غزل سعدی

سـعدی را افصح المتکلمیـن و اسـتاد سـخن لقـب داده انـد و کلام وی را نمونـۀ عالـی سـخن سـهل ممتنـع دانسـته اند. ظرایـف و راز و رمزهای بسـیاری در کلام سـعدی، وی را شایسـتۀ این القـاب کـرده اسـت؛ از جملـه هنـر گفتگـو و مناظـره. حاضرجوابیهـا و نکته گوییهـای سـعدی در غـزل موجـب خلـق ابیاتی شـده کـه بسـیاری از آنها نمونۀ سـخن سـهل ممتنع بشـمار می آیند. در پژوهـش حاضـر، ابیاتـی از غـزل سـعدی که بیانگـر دو دیدگاه متفـاوت در قالـب گفتگوی دو یـا چندنفـره و تک گویـی درونـی هسـتند، بـرای بررسـی انتخـاب شـده اند. نمونه هـای برگزیـده وقوعینـد و از لحـاظ محتـوا، فـرم (زبـان و بلاغـت) و طرفیـن گفتگـو قابلیـت بررسـی و ًغالبـا تحلیـل دارنـد. موضـوع غالـب این ابیات، دفاع سـعدی از عشـق و جمال پرسـتی در قالـب طنز یا اسـتدلال اسـت. در ایـن نمونه ها شـاعر برای اثبـات دیدگاه خود از شـگردهای گوناگـون زبانی و ادبـی بـرای ایجـاد طنـز، ایجـاز، قرینه سـازی و تقابلهـای هنرمندانـه بهره گرفته اسـت