نقش شاعران فارس در جنبش مشروطیت

انقلاب مشروطیت ایران در تاریخ سیاسی ـ اجتماعی ایران اهمیت فراوان دارد. این جنبش، تحولِ بسیاری در ادبیات فارسی برجای گذاشت. البته شاعران مختلفی هم با سرودن اشعار و نشر آنها به تحقّق اهداف این انقلاب کمک کردند که بیشتر ساکن تهران بودند. در بررسی انقلاب مشروطه عموماً تاثیر اقدامات مردمان مناطقی جز آذربایجان و تهران نادیده گرفته میشود. یکی از این مناطق که اتفاقاً در ایجاد و پیگیری انقلاب مشروطه نقش مهمی داشت، فارس است. در این مقاله، پس از بررسی اجمالیِ وقایع مشروطه در ایران و فارس، شاعرانِ مشروطه‌طلب فارس را به دو دسته تقسیم میکنیم: 1. شاعرانی که در اشعار خود به حوادث آن عهد واکنش نشان داده و با استفاده از شعر، سعی در اصلاح جامعه و بیان آرای خود در این زمینه داشته‌اند؛ مانند: معطر بواناتی، تاجر شیرازی، معتقد اهرمی، فصیح‌الزمان رضوانی، سدیدالسلطنه و... . اشعار آنان هم از نظر تاریخی و اجتماعی و هم از نظر ادبی اهمیت دارد. 2. شاعرانی که عملکرد آنان موجب تقویت روحیۀ انقلابی مردم و جنبش مشروطه شده و در این زمینه مجاهدتهایی از طریق روزنامه‌نگاری، رساله‌نویسی، مبارزه مسلحانه، تاسیس انجمن و... از خود نشان داده‌اند. البته در این میان دستۀ سومی نیز همچون شعاع شیرازی و صدرالسادات کازرونی حضور دارند که با تجدّد و مشروطه مخالفند و این اندیشه را در آثار خود منعکس کرده‌اند.