سبک شناسی قطعات غنایی شاهنامه

شاهکارهای بزرگ ادبی درون خود، راز و رمزهای فراوانی نهفته دارند. راز و رمزهایی که آنها را تعالی داده، ماندگار کرده است. در زمینۀ کشف راز موفقیت شاهنامه به عنوان یک شاهکار کم نظیر سعی وافر شده است اما به علت عظمت این اثر، مازهایی از راز آن همچنان در پرده‌ ابهام باقی است. یکی از این مازها، قرار گرفتن قطعات غنایی در این اثر حماسی است. پرسش اساسی این است که چگونه فردوسی توانسته دو نوع سبک ادبی کاملاً متفاوت را با هم آمیخته سازد. در حالیکه حماسه، از نظر سبکی ژانری است که در آن روایت، مبنا و اصل قرار میگیرد. تصویرگری در آن، در عین سادگی از صلابت و وقاری خاص برخوردار است. تخیّل در آن بیکرانه است. از این روی اغراق در آن اجتناب ناپذیر و از حقیقت های آن محسوب میگردد. اما در یک اثر غنایی، سبک عاطفی نقش محوری دارد. جهان اثر، نه یک جهانی که در آن روح قومی و ملی حاکم باشد؛ بلکه عاطفه و احساس شخصی است که شاعر بر اساس امیال شخصی آن را شکل داده است. زبان آن زبانی نرم و عاری از خشونت، همراه با لطافت و روانی است. حال با این اوصاف این شاعر بزرگ چگونه این دو نوع متفاوت ادبی را با هم تلفیق کرده است. در حالیکه بزرگانی چون نظامی نتوانستند در این زمینه – نظیر اسکندرنامه که مجموعه ای است از توصیفات غنا و حماسه به این مهم دست یابند.