مروری بر سیمای عرب در هزار سال نثر فارسی و نگاههای متفاوت در سبکهای مختلف آن

بررسی تصویر، تصویرشناسی و تصویر دیگری از اهمیت بسیاری برخوردار است. اهمیتش بیشتر به علت نقش آن در شناسایی ملتها به همدیگر و زدودن تصویر کلیشه ای و تحریف‌شده است که یک ملت دربارۀ ملتی دیگر دارد. از آنجایی که ادبیات میتواند ملل مختلف را با هم آشنا و نزدیک سازد پس، از آن انتظار میرود شکاف حاصل‌شده میان ملل نزدیک به همدیگر را از میان ببرد. در حقیقت حاکمیت آموزه های اسلامی، دو عضو پیکرة امت عرب و ایرانی را به هم نزدیک میساخته است و زمانی که این آموزه ها در نظر گرفته میشده‌اند، شاهد دید باز و پذیرفتن دیگری بوده‌ایم و هنگامی که شرایط، آنها را از هم دور میکرده، اشتراکات آنان نادیده گرفته میشده و جستجوی ذره بینانۀ تفاوتها و تلاش برای بزرگنمایی آنها و گاه تحریف و تزویر حقایق، صورت میگرفته است. این مطلب را میتوان در آثار منثور فارسی از طریق بررسی سیمای عرب در آن مشاهده کرد. پژوهش پیش رو در پی یافتن پاسخ به این پرسش است که تصویر دیگری (عرب) در نثر فارسی چگونه است؟ آیا نگاه نویسندگان ایرانی به عربها از دیرباز تاکنون یکسان و یا همسان بوده است؟ و اگر تغییری در آن صورت گرفته، عوامل تغییر چه بوده است؟ نتیجۀ این پژوهش تفاوت بسیاری بین نگاه به عرب پیش از قرن نوزدهم و پس از آن را نشان میدهد. نثر کلاسیک تصویر منصفانه ای از عرب به نقش کشیده است، ولی این تصویر در نثر معاصر تغییر کرده و بیشتر منفی بوده است. عوامل بسیاری در این تغییر نگاه نقش داشته اند که پژوهش به آنها پرداخته است