کنکاشی در روایات محاکمه ابوالحسین نوری، عارف قرن سوم هجری

با وجود اینکه در ارتباط با تصوف اسلامی و مشایخ عرفانی تحقیقات بسیاری صورت گرفته و بعضیاز دقایق و حقایق عرفان اسلامی تبیین شده، اما هنوز بسیاری از زوایای تاریخ عرفان اسلامی واحوال مشایخ پوشیده مانده است. هرچند منابع تحقیق درباره ابعاد مختلف تاریخ و مبانی عرفاناسلامی و اهل معرفت محدود است، امّا میتوان با روشهای مناسب تحقیقی و رفتن به عمق مطالببر جای مانده از گذشتگان، از این منابع محدود، اطلاعات ارزشمند و در خور توجه بدست آورد. اینپژوهش بر آنست تا با تامّل و تعمّق در حکایتی از ابوالحسین نوری به واقعیت محاکمه او دست یابد.بعد از بررسی زمان )احتمالا 462 ق(، مکان )بغداد( و بازیگران و شخصیتهای روایتها )نظیرابوالحسین نوری، غلام خلیل، خلیفه، قاضی و غیره(، یافته اساسی پژوهش حاکی از آنست که اصلحکایت از لحاظ واقعیت اصالت دارد، هرچند که اعتبار برخی از روایتها قابل قبول نیست و تا حدودزیادی تحریف شده است. همچنین جدای از بیپراویی و سماجت ابوالحسین نوری که نمایان کنندهاین عارف قابل توجه است و بعنوان » ایثار « ویژگی شخصیت وی است، از جهت مرام فکری، صفتِیکی از مهمترین ابعاد فکری او در این حکایت برجسته است و میتوان آن را از اصول اساسی مکتبنوری دانست. وجود همین خصلت مهم بود که باعث بازتاب یافتن این حکایت در متون مختلف،بویژه آثار صوفیان شد.