تحلیل ساختاری انواع تشبیه در اسرارنامه عطارنیشابوری

در حقیقت، هر اندیشه و فکر و تخیّل تازه از دیدی تازه و تجربهای نو منبعث میشود. برای بیاناندیشه تازه، به زبان تازه و جدید نیاز است. تشبیه تجلیگه اندیشه، طرز تفکر، تخیّل و تجربه شاعرو نمودار توانایی او در ایجاد تناسب میان اجزا ، طبیعت بیرونی و درونی و برقراری ارتباط با محیط وآفریدههاست. از اینرو تشبیه در معنای فراگیر آن، زمینه ساز تحوّلات و تغییرات سبکی در همه عرصههای هنری بویژه شعر است تا آنجاییکه تحلیل و بررسی آن میتواند نمایانگر سبک شخصی یک شاعرباشد. عطار دراسرارنامه، از عناصر بیانی مختلفی، ازجمله تشبیه، برای بیان اندیشهها و معانی و مفاهیمعارفانه، بهره جسته است. تا آنجا که نگارندگان جستهاند؛ این اثر تاکنون از جنبههای مختلفی موردبررسی قرار گرفته است. اما در رابطه با تشبیه و ساختارهای مختلف آن در این اثر، پژوهشی صورتنگرفته است. بر این اساس؛ این پژوهش بر آنست که ضمن آشنا ساختن مخاطبان با ساختارهایمختلف تشبیه دراسرارنامه، به بررسی جایگاه تشبیه در بیان اندیشههای عطار، بپردازد. مبنای اینمقاله از جهت ساختاری براساس معرّفی و تحلیل انواع تشبیهات و ساختارهای آن از جهت عناصر ومواد بکار رفته، حسی و عقلی بودن طرفین، فشردگی و گستردگی ساختار تشبیهات، مفرد، مقید ومرکب بودن طرفین، شکل و وجه شبه، استوارگردیده و روش کار بر پایه توصیف و تحلیل دادهها، ازدیدگاه اسلوبهای بلاغت است. ضمن اینکه در پایان، براساس نمونههای آماری، جایگاه انواع تشبیه دراسرارنامه عطار نشان داده شده است. با انجام این پژوهش در مییابیم که تشبیه در اسرارنامه از عناصربیانی مهم برای بیان اندیشههای عطار بوده و در ساختارها و اشکال مختلفی بکار رفته است.