جایگاه تصوف و عرفان در اندیشه های سعدی و اثرپذیری او از اندیشه های غزالی

در میان شاعران بزرگ ایران، سعدی از جمله شاعرانی است که از خویش سخن گفته است. امّا با اندکی تامّل در آثار وی درمی یابیم که شناسایی شخصیت، افکار و آثارش رمز و رازهای بیشتری نسبت به شاعران دیگر دارد. همچنین گفته های سعدی در نوشته هایش به ویژه در زمینه عشق و عرفان، با نوعی ابهام همراه است. از سوی دیگر به نظر می رسد این باورها و افکار تحت تاثیر اندیشه ها، عقاید و تفکرات امام محمّد غزالی بوده است. این متفکران در نظامیّه بغداد به فاصله ی یک قرن از یکدیگر به تعلیم و تعلّم پرداختند. سعدی در باب هشتم گلستان به طور مستقیم اشاره میکند «مرا در نظامیه ادرار بود» و همچنین نظر به تدریس کتابهای غزالی و اثرپذیری مستقیم و غیرمستقیم از وی درنهایت میتوان بدین نتیجه رسید که سعدی با هنرمندی تمام این تاثیرپذیری از تفکّرات و عقاید غزالی را بسیار ادیبانه و هنرمندانه در نوشته هایش منعکس کرده است. افزون بر این، غزّالی همانند سعدی یک فقیه شافعی با مسلک اشعری و متکلّمی متمایل به تصوف و عرفان بوده است. ما در این نوشته بر آن هستیم تا ضمن بیان جایگاه عرفانی سعدی و غزالی از نظریه های مطرح در ادبیات تطبیقی به بررسی تاثیرپذیری سعدی از امام محمّد غزّالی در موضوع عرفان و تصوف بپردازیم.