مفاهیم و درونمایه‌های زنانه در شعر پروین اعتصامی (جُستاری در ردّ اتهامات علیه شاعری پروین)

پروین اعتصامی، یکی از برجسته‌ترین شاعران و شاخصترین شاعر زن در عرصه ادب پارسی است که توانست با اراده و پشتکاری تحسین‌برانگیز در زمانه خود و با وجود انتقادها و اتهامات بسیار، نام خود را در تاریخ شعر معاصر ایران با مثنویها و قصایدش ماندگار سازد. اگرچه به اقتضای زمانه، آنچه در شعر پروین منعکس میشود، انسانیّت است و نه جنسیّت و برخلاف شاعری مانند فروغ فرخزاد، او جنسیّت زنانگیش را نشان نمیدهد، اما بسیاری از اشعار پروین به نوعی دارای مفاهیم و درون‌مایه‌های زنانه هستند که بررسی و شناخت آنها میتواند حقیقت شاعری او را به نوعی اثبات کند؛ چراکه بسیاری از منقدان درصدد برآمدند که حقیقت شاعری پروین را انکار کرده یا آن را خدشه‌دار سازند؛ عده‌ای سراینده اشعار را نه تنها پروین بلکه اصلاً، زن ندانسته‌اند و اشعار را به کسانی همچون رونق‌کرمانی، اعتصام‌الملک، پدر پروین، حیاتی و دهخدا نسبت داده‌‌اند. در این مقاله با مطالعه دقیق و بررسی‌ اشعار پروین نشان خواهیم داد که روح زنانه در شعر این شاعر، بویژه در مثنویهایش موج میزند و پروین در حقیقت این توانمندی را داشته که بتواند روح زنانه خود را در شعرش منعکس کند. پروین اعتصامی، مفاهیم زنانه را با ظرافت و شگردهای شاعرانه در اشعار خود بکار برده است و اصطلاحات مرتبط با زنان، همچون اصطلاحات خیّاطی، آشپزی، بافندگی، زیورآلات، لباسهای زنانه و... در شکلگیری عناصر تخیّل این شاعر، جلوه‌ای خاص دارند و در مقایسه با دیگر شاعران، خلاقیّت شعری و اندیشه والای او را در حوزه ادب فارسی نمایان میکند.