تحلیل صناعت بلاغی خطاب در غزلهای سنایی

خطاب از صنایع بلاغی پرکاربرد در غزلیات سنایی است. ما در این مقاله از دو بُعد به بررسی آن پرداخته ایم: بعد ساختاری و بعد محتوایی. ارایه آماری دقیق از بسامد تکرار این صناعت، بررسی ساختمان دستوری خطابها و شیوه قرار گرفتن آنها در محور افقی (بیت) و محور عمودی (غزل) به بعد ساختاری مربوط است. تحلیل انواع خطابها بر مبنای اغراض (مقاصد) مورد نظر شاعر، کارکردهای بلاغی و زیبایی شناسی خطاب، همچنین رابطه آن با عناصر بلاغی التفات، تکرار و تصویرسازی و مخاطب شناسی سنایی، بررسی این صناعت در زمینه محتوایی است. در مقدمه به دو مورد از تحقیقاتی که پیش از این به بررسی خطاب در غزلیات -خواجه عماد کرمانی و سعدی- پرداخته اند، اشاره کرده و تفاوتهای کار خود را با آنها بیان نموده ایم. شیوه بررسی ما در این مقاله توصیفی- تحلیلی است؛ به این صورت که نخست، خطابهای بکار رفته در غزلها و نوع آنها را مشخص کرده و سپس به بررسی جایگاه و نقش آ نها از نظر ساختاری و معنایی پرداخته ایم. هدف پژوهش حاضر، تحلیل کاربرد این صناعت برای درک و دریافت نظام شعر و اندیشه سنایی در ژانر غنایی است.