مضامین و مزایای مِصبَاحُ الرَسَایِل وَ مِفتَاحُ الفَضَایِل

از نخستین و معدود آثاری که اصول انشا و نامه‌نگاری را به صورتی مدّون و منسجم فراهم آورده، شیوه نگارش مکتوبات و مراسلات سلطانی، دیوانی و اخوانی را به روش علمی آموزش داده، یک نسخه خطی یگانه است که مِصبَاحُ الرَسَایِل وَ مِفتَاحُ الفَضَایِل نام دارد. این اثر منثور به همّت مُوَفَّق بنِ مُحَمَّد المَجدِی در دوره خوارزمشاهیان تالیف و در نیمه قرن هشتم ه.ق نسخه برداری شده است. نثر آن آمیخته به نظم بوده، از منشآت محسوب میشود، با این تمایز که منشآت سرمشقی برای دبیری و ترسّل است؛ اما این اثر آداب دبیری و ترسّل در مراتب مختلف اجتماعی را می آموزد. مضامین این نسخه خطّی مورد بررسی قرار گرفته، محاسن و مزایای آن در قیاس با منشآت معاصر و مشابه آن ارزیابی شده، در این گفتار ارایه میگردد تا خوانندگان مشتاق به میزان ارزش علمی و مقام ادبی آن آگاه شوند.