بررسی سبک شناسانه سیر تحول یک غزل، از مکتب وقوع تا دوره معاصر

با مطالعه یک غزل مشابه از وحشی بافقی، اسیر شهرستانی، صایب تبریزی، سیدای نسفی، بیدل دهلوی و رهی معیری و دارا بودن شرایط اقتفا، و با توجه به این که در سبک هندی، رسم استقبال و نظیره گویی به اوج رسید، دو سوال پیش می آید: نخست این که شباهتها تصادفی است یا هدف، نظیره گویی بوده است؟ دوم چگونگی و شیوه بازآفرینی یک موضوع مشترک توسط این شاعران، که هر یک دارای سبک خاصی هستند. برای پاسخ به این سوال غزلها در سه سطح زبانی، ادبی و فکری بررسی شد و نتیجه بدست آمده حاکی از این بود که صایب و اسیر غزل وحشی را نظیره گویی کرده اند و بیدل و سیدا غزل صایب را اقتفا نموده اند، که به نوعی اقتفا از غزل وحشی نیز هست، و رهی نیز از غزل وحشی و اسیر استقبال کرده-است. میتوان گفت غزل ساده و درددل گونه وحشی در دوره سبک هندی در پیچ وتاب خیالات و مضمون پردازیها افتاد و در آن مضمونهای پراکنده از قبیل اخلاقی و عرفانی و ... گنجانده شد. اما پس از طی دو قرن دوباره به همان شیوه ساده و مضمون سابق برگشت. در حالی که، اسیر، شاعر خیالبند سبک هندی، در مضمون و لفظ غزل تغییرات چندانی نداد و غزل او به شیوه وحشی است، یعنی زبان ساده و بیان ماوقع.