شخصیّت ضد اجتماعی افراسیاب در شاهنامه فردوسی

شاهنامه یکی از ارزشمندترین آثار ملی ایران است که خواننده را با شخصیّتهای بسیاری روبرو میکند که هرکدام به نوعی بیانگر حالات و کنش و واکنش انسان جامعه امروزی است که در برابر وقایع و حوادث روزمره از خود نشان میدهد. از اینرو شاهنامه بستر مناسبی برای پژوهشهایی است که درصددند به نقد روانشناسی شخصیّتها بپردازند. پژوهشگر نیز بر آنست شخصیّت افراسیاب را که نقش طولانی و تاثیرگذاری بر روند بسیاری از داستانهای شاهنامه دارد، مورد نقد روانشناسی قرار دهد تا از این رهگذر گوشه‌ای از روان و شخصیّت انسان امروزی را شناسایی کنند. در این پژوهش ابتدا، مقدمه‌ای درباره شخصیّت و اختلال شخصیّت ضد اجتماعی بیان میشود و سپس رفتار و کردار افراسیاب با شخصیّتهای ضد اجتماعی سنجیده میشود. حال این پرسش پیش می‌آید که افراسیاب با کدام ویژگیهای شخصیّتهای ضد اجتماعی همخوانی دارد؟ مشاهده رفتارهای افراسیاب در شاهنامه بیانگر شخصیّت ضد اجتماعی اوست؛ زیرا از ملاکهایی که نظریه‌پردازان برای شخصیّتهای ضد اجتماعی برشمرده‌اند، با موارد زیادی چون عدم وفاداری به عهد و میثاقها و افراد، تحریک پذیری، تکانشگری و پرخاشگری، عدم تجربه از اعمال گذشته خود، توانایی دلیل‌تراشی سریع و فرافکنی کارهای نادرست خود به دیگران، بدگمانی و سنگدلی، حیله‌گری و فریبکاری، چربزبانی و بهره‌برداری از دیگران و عدم برنامه‌ریزی و تامّل برای انجام کارها همخوانی دارد.