بررسی دو عامل موسیقایی وزن و ردیف در غزلیات امیرخسرو دهلوی و حافظ

امیرخسرو دهلوی شاعری موسیقیدان است، لذا در کاربرد عوامل موثر بر موسیقی شعر از مهارت خاصی برخوردار است، بنابراین مقایسه موسیقی غزلیات او با شاهکاری چون غزلیات حافظ سبب میشود تا آشکار گردد، حافظ از چه شگردهایی استفاده کرده است که با وجود به کارگیری بهتر عوامل ظاهری موسیقایی در شعر امیرخسرو دهلوی، در نهایت موسیقی شعر او دلنشین تر گشته است؟مقاله حاضر بر اساس الگوی ارایه شده درکتاب موسیقی شعر، با شیوه توصیفی- تحلیلی و مقایسه ای انجام گرفت و در نهایت این نتیجه به دست آمدکه : با وجود آنکه اوزان به کارگرفته شده در غزلیات حافظ به نسبت امیرخسرو تنوع کمتری دارد و از جهت کاربرد ردیف و قافیه نیز امیرخسرو دهلوی به سبب اشراف بر موسیقی، ردیفها و قافیه های غنیتری بکار برده است؛ اما در نهایت موسیقی برخاسته ازغزلیات حافظ بهتر از کار درآمده چرا که آهنگ شعر محدود به بحرآن نیست بلکه درنوعِ پیوست کلمات با یکدیگر و ایقاعهای شعر، موسیقی شگفت انگیزی آفریده میشود. لذا حافظ با استفاده از این شگرد زبانی از یک وزن ، موسیقیهای متنوعی آفریده است. درموسیقی کناری نیز او به جای آن که شعر و فضای آن را با ردیفهای طولانی محدود کند، ازشگردهای خاصّی، نظیر: هماهنگی فضای عاطفی شعر با حروف قافیه یا ردیف استفاده کرده است و بدین ترتیب موسیقی شعر حافظ منحصر بفرد گشته است.